تماس با ما

فید خبر خوان

نقشه سایت

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب


اگر به یک وب سایت یا فروشگاه رایگان با فضای نامحدود و امکانات فراوان نیاز دارید بی درنگ دکمه زیر را کلیک نمایید.

ایجاد وب سایت یا
فروشگاه حرفه ای رایگان

دسته بندی سایت

محبوب ترین ها

پرفروش ترین ها

پر فروش ترین های فورکیا


پر بازدید ترین های فورکیا

برچسب های مهم

پیوند ها

اشتراک در خبرنامه

جهت عضویت در خبرنامه لطفا ایمیل خود را ثبت نمائید

Captcha

آمار بازدید

  • بازدید امروز : 983
  • بازدید دیروز : 2290
  • بازدید کل : 591350

تاثیر تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد و دمای سایه انداز گیاهی ژنوتیپ های تریتیکاله


تاثیر تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد و دمای سایه انداز گیاهی ژنوتیپ های تریتیکاله

چکیده

به منظور بررسی اثر تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد، اجزای عملکرد و دمای سایه انداز گیاهی ژنوتیپ­های ­تریتیکاله (Triticosecal Wittmack) آزمایشی در مزرعه­ی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز در سال زراعی 93- 1392 طراحی و اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل سطوح مختلف تنش خشکی (آبیاری مطلوب، تنش خشکی از مرحله­ی گلدهی، تنش خشکی از مرحله­ی شیری شدن و تنش خشکی از مرحله­­­ی خمیری نرم)، به عنوان فاکتور اصلی و 5 ژنوتیپ تریتیکاله (رقم سناباد، رقم ET 83-3، لاین شماره 20، لاین شماره 10 و لاین شماره 8) به عنوان فاکتور فرعی بودند که در قالب طرح استریپ پلات و در 3 تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی سبب کاهش معنی دار عملکرد دانه (P≤ 0.01) به مقدار 30 درصد شد. همچنین اثر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ و تیمارهای تنش خشکی نیز تاثیر معنی‌داری (P≤ 0.01) بر عملکرد دانه داشتند. اعمال تیمارهای تنش خشکی همچنین سبب کاهش معنی دار تعداد سنبله در واحد سطح (P≤ 0.01) شد به طوریکه تیمارهای تنش خشکی تعداد سنبله در واحد سطح را به میزان 8/34 درصد کاهش داد. اثر متقابل ژنوتیپ و تنش خشکی برتعداد سنبله در واحد سطح و وزن هزار دانه معنی­دار بود. وقتی تریتیکاله در شرایط تنش خشکی قرار گرفت، تعداددانه در سنبله به میزان 49/25 درصد و وزن هزار دانه به میزان 2/22 درصد کاهش یافت. همچنین اثر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ و تنش خشکی بر شاخص برداشت معنی­دار بود. نتایج این مطالعه نشان داد که دمای سایه انداز گیاهی شاخصی مناسب برای تشخیص مقاومت ژنوتیپ­های تریتیکاله به تنش خشکی است. در نهایت، لاین­های شماره­ی 20 با عملکرد 6423 کیلوگرم در هکتار و لاین شماره 8 با عملکرد 6362 کیلوگرم در هکتار بهترین ژنوتیپ ها در شرایط خشکی در منطقه داراب بودند.

کلمات کلیدی: تنش خشکی، دمای سایه انداز، ژنوتیپ‌های تریتیکاله

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه

1-1- پیشگفتار 2

1- 2- هدف تحقیق3

1-3- گیاهشناسی4

1-4- طبقه بندی5

1-5- تاریخچه پیدایش و اصلاح تریتیکاله6

1-6- سطح زیر کشت و تولید جهانی7

1-7- ترکیب شیمیایی و کیفیت غذایی تریتیکاله8

1-9- مراحل رشد تریتیکاله10

1-9-1- تجمع ماده خشک10

1-9-2- توسعه ی سطح برگ 11

1-9-3- پنجه زنی11

1-9-4- رشد دانه12

1-10- اجزای عملکرد13

1- 11- عملکرد13

1-12- اهمیت بررسی تأثیر تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد غلات در منطقه15

فصل دوم: مروری بر پژوهش‌های پیشین

2-1- اثر تنش خشکی بر عملکرد و اجزاء عملکرد در غلات18

2-2- انتقال مجدد مواد پرورده22

2-3- دمای سایه انداز گیاهی25

فصل سوم: مواد و روش‌ها

3- 1- مشخصات محل اجرای آزمایش29

3- 2- طرح آزمایش30

3-3- خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک31

3- 4- تعیین میزان آب مورد نیازهر کرت و هر تیمار32

3- 5- انتخاب لاین های مناسب تریتیکاله34

3-6- کاشت، داشت، برداشت34

3-7- اندازه گیری صفات مورد مطالعه36

3-7-1- ارتفاع بوته36

3-7-2- عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و عملکرد دانه36

3-7-3- تعداد برگ نهایی36

3-7-4-آهنگ تجمع مادهی خشک36

3-7-5- دمای سایه انداز گیاهی36

3-7-6- وزن هزار دانه37

3-7-7- زاویه برگ37

3-7-8- شاخص های حساسیت و مقاومت به تنش38

3-7-9- اندازه گیری اجزاء عملکرد38

3-7-10- انتقال مجدد39

3-7-11- سرعت رشد محصول (CGR)39

3- 8- تجزیه‌ و تحلیل آماری داده‌ها40

فصل چهارم: نتایج و بحث

4 - 1- تعداد دانه در سنبله43

4- 2- وزن هزار دانه45

4- 3- تعداد سنبله در واحد سطح48

4- 4- تعداد سنبلچه در سنبله52

4- 5- عملکرد دانه55

4- 6- شاخص برداشت58

4- 7- درصد انتقال مجدد62

4- 8- آهنگ تجمع ماده ی خشک65

4- 9- تعداد برگ نهایی69

4- 10- طول سنبله69

4- 11- طول ریشک70

4- 12- ارتفاع نهایی70

4-13- زاویه ی برگ71

4- 14- شاخص های حساسیت و مقاومت به تنش72

4- 15- سرعت رشد محصول (CGR)80

4- 16- دمای سایه انداز گیاهی83

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

5- 1- نتیجه گیری87

2-5- پیشنهادات88

فهرست منابع89

فهرست جدول­ها

عنوان صفحه

جدول 1-1. ترکیب تقریبی مواد غذایی در تریتیکاله، گندم و چاودار (بر اساس ماده ی خشک)9

جدول 3–1. مشخصات اقلیمی محل اجرای آزمایش29

جدول 3-2. خواص فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه آزمایشی31

جدول 4-1. نتایج تجزیه واریانس اجزای عملکرد در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله تحت تاثیر سطوح مختلف آبیاری.42

جدول 4-2. نتایج تجزیه واریانس عملکرد و اجزاء عملکرد ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله تحت تاثیر سطوح مختلف آبیاری.52

جدول 4- 3. تجزیه واریانس شاخص برداشت، درصد انتقال مجدد و آهنگ تجمع ماده ی خشک.59

جدول 4- 4. نتایج تجزیه ی واریانس صفات کمی.68

جدول 4- 5. محاسبه ی شاخص های حساسیت و تحمل به تنش (تنش خشکی از مرحله ی گلدهی).73

جدول 4- 6. محاسبه ی شاخص های حساسیت و تحمل به تنش (تنش خشکی از مرحله ی شیری شدن).76

جدول 4- 7. محاسبه ی شاخص های حساسیت و تحمل به تنش (تنش خشکی از مرحله ی خمیری نرم).78

فهرست شکل­ها

عنوان صفحه

شکل 3-1. نقشه ی طرح30

شکل 3-2- اندازه گیری دبی شیلنگ آبیاری33

شکل 3-3. آبیاری مزرعه تریتیکاله در مرحله ی گیاهچهای33

شکل 3-4. تست جوانه زنی ژنوتیپ های تریتیکاله34

شکل 3-5. وجین دستی علف‌های هرز35

شکل 3- 6. دماسنج مادون قرمز37

شکل4 – 1. میانگین تعداد دانه در سنبله در سطوح مختلف تنش خشکی.43

شکل 4- 2. میانگین تعداد دانه در سنبله در ژنوتیپهای مختلف تریتیکاله.44

شکل 4- 3. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر میانگین تعداد دانه در سنبله45

شکل4 – 4. میانگین وزن هزار دانه در سطوح مختلف تنش خشکی46

شکل4 – 5. میانگین وزن هزار دانه در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.47

شکل 4- 6. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر وزن هزار دانه (گرم).48

شکل4 – 7. میانگین تعداد سنبله در متر مربع بین سطوح مختلف تنش خشکی.49

شکل4 – 8. میانگین تعداد سنبله در متر مربع در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.50

شکل 4- 9. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر میانگین تعداد سنبله در واحد سطح51

شکل4 – 10. میانگین تعداد سنبلچه در سنبله در سطوح مختلف تنش خشکی.53

شکل4 – 11. میانگین تعداد سنبلچه در سنبله در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.54

شکل 4- 12. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر میانگین تعداد سنبلچه در سنبله.54

شکل4 -13. میانگین عملکرد دانه (کیلوگرم در هکتار) در سطوح مختلف تنش خشکی.55

شکل4 – 14. میانگین عملکرد دانه (کیلوگرم در متر هکتار) در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.57

شکل 4- 15. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر میانگین عملکرد دانه (کیلوگرم در هکتار).58

شکل 4 – 16. میانگین شاخص برداشت در سطوح مختلف تنش خشکی.59

شکل 4- 17. میانگین شاخص برداشت در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.60

شکل 4- 18. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر میانگین شاخص برداشت.61

شکل4- 19. درصد انتقال مجدد (گرم بر متر مربع) در سطوح مختلف تنش خشکی62

شکل 4- 20. درصد انتقال مجدد (گرم بر متر مربع) در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.63

شکل 4- 21. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر درصد انتقال مجدد (گرم بر متر مربع).64

شکل 4- 22. میانگین آهنگ تجمع ماده ی خشک (کیلوگرم در هکتار بر روز) در سطوح مختلف تنش خشکی65

شکل 4- 23. میانگین آهنگ تجمع ماده ی خشک (کیلوگرم در هکتار بر روز) در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.66

شکل 4- 24. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر آهنگ تجمع ماده ی خشک (کیلوگرم در هکتار بر روز).68

شکل 4- 25. میانگین طول سنبله (میلیمتر) در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.69

شکل 4- 26. میانگین ارتفاع نهایی ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.71

شکل4- 27. مقایسه شاخص STIبین ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله (تنش خشکی از مرحله ی گلدهی).75

شکل4- 28. مقایسه شاخص GMPبین ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله (تنش خشکی از مرحله ی گلدهی).76

شکل 4- 29. مقایسه شاخص STIبین ژنوتیپ های مختلف (تنش خشکی از مرحله ی شیری شدن).77

شکل 4- 30. مقایسه شاخص GMPبین ژنوتیپ های مختلف (تنش خشکی از مرحله ی شیری شدن).78

شکل 4- 31. مقایسه شاخص STIبین ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله (تنش خشکی از مرحله ی خمیری نرم).79

شکل 4- 32. مقایسه شاخص GMPبین ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله (تنش خشکی از مرحله ی خمیری نرم).80

شکل 4- 33. CGR (گرم در بوته در روز ) در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله.81

شکل 4- 34. میزان CGR (گرم در بوته در روز) در سطوح مختلف تنش خشکی.82

شکل 4-35. میانگین دمای سایه انداز گیاهی بین سطوح مختلف تنش خشکی84

شکل 4-36. میانگین دمای سایه انداز گیاهی بین ژنوتیهای مختلف تریتیکاله.85

فصل اول

مقدمه

1-1- پیشگفتار:

ایجاد خشکسالی­های پی در پی به دلیل تغییر اقلیم و گرمایش جهانی، عدم یکنواختی بارش را به دنبال داشته و منابع آب را تحت تاثیر قرار می دهد (علیزاده و همکاران،1389). خشکسالی مهمترین عامل تنش­ زای محیطی بوده که تولید محصولات کشاورزی را محدود می سازد (خدابنده و جلیلیان، 1376). یک سوم ازکل زمین­های دنیا در مناطق خشک و نیمه خشک واقع اند و ما بقی با تغیرات فصلی و محلی آب مواجه می باشند (باتیس وهمکاران، 1973). کشور ایران با متوسط بارندگی 240 میلی متر در سال، جز مناطق خشک و نیمه خشک طبقه بندی شده و نصف زمین­های زراعی آن در این مناطق واقع است (چاسمی و همکاران، 1995).

در ایران و در برنامه­ی پنج ساله ی دوم و سوم توسعه، بخش کشاورزی در اولویت قرار گرفته است اما با این وجود به نظر می رسد تا کنون سیاست­های دولت در بخش کشاورزی و در ارتباط با افزایش محصولات با موفقیت چندانی رو به رو نبوده است (قوشچی، 1379).

در میان گیاهان زراعی، غلات از اهمیت خاصی برخوردار بوده و دارای بیشترین میزان تولید و سطح زیر کشت در دنیا می باشند خصوصیاتی مانند سازگاری به شرایط آب و هوایی، عملکرد نسبتا مطلوب ، سهولت نگهداری و حمل و نقل آسان، غلات را به یک منبع مهم و عمده ی غذا برای انسان تبدیل کرده است (امام، 1383).کشور ایران در آینده با کاهش تولید محصولات کشاورزی و به دنبال آن افزایش واردات غلات رو به رو خواهد بود (دین و همکاران، 1992). در نتیجه دستیابی به ارقامی با توانایی رشد و نمو و تولید محصول بالا در شرایط خشک از اهمیت بالایی برخوردار است (رستگار، 1371).

تریتیکاله به عنوان یک غله­ی ساخته­ی دست بشر می تواند جایگزین مناسبی برای غلات در شرایط نامناسب محیطی و در سیستم­های کم نهاده باشد (کامپوزانو، 2006 و ارکول و کوهن، 2003). این گیاه دارای خصوصیات مطلوبی مانند تحمل به سرما و خشکی، تحمل به بسیاری از بیماری­ها، تحمل به شرایط دارای سمیت و یا کمبود عناصر مغذی و کارآیی بهتر جذب فسفر می باشد از طرفی با توجه به کیفیت مطلوب تریتیکاله نسبت به جو و گندم این گیاه بصورت

می باشد از طرفی با توجه به کیفیت مطلوب تریتیکاله نسبت به جو و گندم این گیاه بصورت عمده در تغذیه دام و طیور مورد استفاده است و این مزیت به دلیل میزان بالای اسید آمینه لایسین (اسید آمینه گوشت ساز)، نسبت به چاودار و گندم و قابلیت گوارش بالای آن می باشد (واروگیز و همکاران، 1996). در این تحقیق برآنیم به این سوالات پاسخ دهیم که:

1- آیا تنش خشکی می تواند بر عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ های تریتیکاله تاثیرگذار باشد؟

2- آیا ژنوتیپ­های مختلف تریتیکاله به سطوح مختلف خشکی واکنش متفاوتی از لحاظ دمای سایه انداز نشان می دهند؟

1- 2- هدف تحقیق:

تریتیکاله در مقایسه با گندم از قابلیت رشد بیشتر در شرایط دشوار برخوردار بوده و از دید توقع نسبت به شرایط آب و هوایی و خاک برای پهنه­های نا مناسب توصیه می شود. از تریتیکاله به صورت دانه یا علوفه و یا استفاده­ی دو منظوره و به عنوان رژیم غذایی جایگزین ذرت و سویا در تغذیه دام و طیوراستفاده می شود. این گیاه از نظر خوش خوراکی برتر یا برابر جو بوده و دارای رشد سریعتر نسبت به جو می باشد با وجود مزایای مختلف این گیاه ارزشمند (بخصوص وسعت دامنه­ی سازگاری به شرایط مختلف آب و هوایی و خاک)، تحقیقاتی زیادی در این زمینه صورت نگرفته است. از طرفی به نظر می رسد که این گیاه می تواند در مناطق جنوبی کشور که در حال حاضر با خشکسالی و بحران آب مواجه است به عنوان جایگزینی مناسب برای ذرت علوفه ای در الگوهای کاشت مطرح شود. با توجه به مطالب گفته شده نیاز به انجام پژوهش های بیشتر در مورد این گیاه احساس می شود تا اطلاعاتی هر چند ناچیز از تریتیکاله به دست آید و مقدمات تحقیقات آینده را فراهم کند. اهداف کلی در این پژوهش عبارتند از:

1- تعیین روابط حاکم بر اعمال سطوح مختلف تنش خشکی و تغییرات عملکردی دانه در ژنوتیپ­های مختلف.

2- تشخیص صفاتی که با اعمال تنش خشکی بیشترین سهم را در افزایش عملکرد دارا می باشد.

3- مشخص کردن بهترین سطح آبیاری و بهترین ژنوتیپ با عملکرد بالاتر در منطقه مورد نظر.

1-3- گیاهشناسی:

تریتیکاله گیاهی زراعی از خانواده غلات، تک لپه، با ارتفاع 5/1-1 متر، و دارای ظرفیت بالای تولید بوده که می تواند نقش مهمی را در تامین بخشی از نیاز علوفه ای کشور ایفا کند ( امام،1383). بر اساس زاویه انشعابات ریشه وتوزیع آن­ها در خاک، تریتیکاله دارای سیستم ریشه­های افشان می باشد (احمد و همکاران، 2006). این گیاه خود بارور بوده ولی 10 تا 40 درصد دگر باروری نیز دارد این درصد دگر باروری، استفاده از خاصیت هتروزیس را بدون دو رگ گیری به خودی خود امکان پذیر می سازد گل آذین تریتیکاله سنبله و تا حد زیادی شبیه به سنبله چاودار است و قسمت بالای سنبله­ی آن مانند سنبله­ی چاودار کرک دار است طول سنبله و تعداد سنبلچه در آن بیشتر از گندم بوده و به 25 تا 40 سنبلچه می رسد در هر سنبلچه 3 تا 5 گلچه و در هرگلچه به طور متوسط 3 دانه تشکیل می شود تولید تجاری تریتیکاله بعنوان اولین غله­ی ساخته شده به دست بشر، از سی سال گذشته در دنیا آغاز شده است (کیس وترفاس، 1978).

ریخت شناسی تریتیکاله شبیه گندم یا چاودار است تعداد پنجه و طول سنبله تابعی از عوامل ژنتیکی و محیطی بوده و نژادهای حساس به طول روز تعداد پنجه­ی کمتری نسبت به نژادهای غیرحساس دارند در واریته­های علوفه­ای تعداد پنجه زیاد صفتی مطلوب به شمار می رود. دانه تریتیکاله شباهت زیادی به چاودار داشته و تا حدود زیادی از دانه گندم هگزاپلوئید کشیده­تر است دانه در تریتیکاله از سه بخش: فرابر، آندوسپرم و جنین تشکیل شده است لایه آلورون در دانه­ی تریتیکاله بر خلاف لایه آلورون گندم بسیار نا منظم بوده و سلول­های لایه آلورون از لحاظ ضخامت دیواره­ها و اندازه تفاوت­های زیادی با هم دارند چروکیدگی دانه در تریتیکاله یک

مشکل عمومی بوده که باعث کاهش وزن هکتولیتر و کاهش بازدهی آرد در این گیاه می شود (کاظمی اربط، 1387).

1-4- طبقه بندی:

تریتیکاله­ها از آلوپلوئیدها مشتق شده و از تلاقی گندم و چاودار به وجود آمده­اند و در گروه­های اکتاپلوئید، هگزاپلوئید و تتراپلوئید ( اولیه و ثانویه) قرار گرفته و دارای تیپ­های پائیزه و بهاره هستند در سال 1875 اولین گزارش مبنی بر تولید هیبرید غیر بارور گندم – چاودار به انجمن گیاه شناسی نیرنبرگ ارائه شد (ویلسون، 1875). با وجود عقیم بودن این تلاقی این گزارش مقدمه­ی پژوهش­های گسترده­ای را فراهم کرد، به طوری که ریمپائو درسال 1888 هیبرید بارور گندم- چاودار را به دست آورده و در سال 1890 معرفی کرد (زیلینیسکی، 1974). اولین هیبرید بارور به عنوان تریتیکاله اولیه از تلاقی گندم هگزاپلوئید و چاودار دیپلوئید به دست آمد که حالت اکتاپلوئید داشت (لارتر، 1970).

با توجه به این که کروموزم­های تریتیکاله از جنس دو گیاه مختلف است، لذا ممکن است نوعی ناسازگاری ژنتیکی در آن مشاهده شود ثبات میوزی در تریتیکاله­های هگزاپلوئید بیشتر از اکتاپلوئید­ها است و این به اثر سیتوپلاسم و تجدید سازمان کروموزم­ها مربوط می شود همچنین تریتیکاله­های اولیه دارای مشکلاتی فراوانی مانند: عقیمی، محدود بودن دامنه­ی سازگاری، حساسیت به طول روز، ریزش دانه، خوابیدگی، پائین بودن کیفیت دانه و آرد هستند و این مشکلات کارشناسان اصلاح نباتات را به تلاش بیشتر برای رفع آن­ها وادار می کند تلاقی بین یک گونه دیپلوئید و چاودار کار آسانی نبوده و در نتیجه تریتیکاله تتراپلوئید عملا تولید نشده است از طرفی تلاقی بین اتوپلوئیدهای گندم­های دیپلوئید و چاودار به لحاظ کمی تولید دانه و پائین بودن قوه­ی­ نامیه با موفقیت چندانی همراه نبود (هولس و اسپورگن، 1974و لارتر، 1970 و زیلینیسکی، 1974 و پلمن، 1978). نتایج این تلاقی بر طبق انتظار عقیم بود ولی در اواخر دهه ی 1930، از طریق مصرف کلشی سین، اکتاپلوئیدهای بارور به دست آمدند (زیلینیسکی، 1974).

محصول دانه­ای تریتیکاله­های اکتاپلوئید به دلیل عدم ثبات کروموزم­ها در مرحله­ی میوز، عقیمی نسبی و خصوصیات ضعیف زراعی مقبول محققان واقع نشد و توجهات به تریتیکاله­های هگزاپلوئید معطوف گردید (لارتر،1970). در تریتیکاله­های اکتاپلوئید ژنوم AB از گندم هگزاپلوئید و در تریتیکاله­های هگزاپلوئید از گندم تتراپلوئید به دست آمده است این ژنوم­ها در گندم هگزاپلوئید و تتراپلوئید شبیه به هم نبوده و در کنار هم قرار گرفتن مجدد آن­ها در ترکیب جدید و همچنین تأثیر سیستوپلاسم گندم هگزاپلوئید باعث برتری این تلاقی می شود و باروری بیشتر، دانه­های توپر و ثبات میوزی را به دنبال خواهد داشت محصول این تریتیکاله­ها از تمام اکتاپلوئیدهای تولیدی تا آن زمان برتر بوده و نزدیک به 30 سال است که محققین کانادایی مطالعات خود را روی تریتیکاله­های هگزاپلوئیدمتمرکز کرده اند و در حال حاضر مجموعه­ی بی نظیری از تریتیکاله­های هگزاپلوئید از سراسر دنیا را به صورت هرباریوم در اختیار دارند (پلمن، 1987).

1-5- تاریخچه پیدایش و اصلاح تریتیکاله:

تریتیکاله با نام علمی ((Triticosecal Wittmackگیاهی خود­­بارور با درصد کمی دگرباروری است این غله جدید به دست انسان ساخته شده و در نتیجه تلاقی ژنوم­های گندم و چاودار حاصل شده است انواع تجاری آن دارای 42 کروموزم بوده و بیشتر شبیه والد مادری خود یعنی گندم است تا چاودار (کاظمی اربط، 1387 و امام، 1383).

نام تریتیکاله مشتق شده از نام علمی گونه­های به وجود آورنده­ی آن بوده و قدمتی 120 ساله دارد (زیلینیسکی، 1974). مطالعات اساسی در مورد این گیاه در سال 1935 در سوئد و توسط مونتزینگ آغاز شد. با کشف ماده­ی کلشی­سین در سال 1937 توسط آیگستی تحول عظیمی در باروری هیبریدهای عقیم گیاهان زراعی ایجاد شد و به دنبال آن وقتی گیاهان حاصل از تلاقی والدینتحت تیمار کلشی­سین قرار گرفتند، کروموزم­های آن­ها مضاعف شده و در نتیجه تریتیکاله بارور حاصل شد (عمار و همکاران، 2004 و قوشچی، 1379 و لارتر، 1974).

از نظر مورفولوژیکی تریتیکاله ما بین گندم و چاودار است. بوته­های آن شبیه گندم و خوشه­های آن بلندتر از خوشه­ی ­ گندم و چاودار است ولی شکل کلی سنبله شبیه گندم و به دلیل تعداد زیاد سنبلچه روی سنبله شبیه به چاودار می باشد. شکل دانه شبیه چاودار اما درشت­تر از دانه گندم و چاودار است به طوری که وزن هزار دانه آن 50 گرم می باشد (نورمحمدی، 1383).

تا اواخر دهه­ی 60 عدم باروری به عنوان یک دلیل عمده عملکرد پائین در تریتیکاله مطرح بود زیرا فقط بعضی از گلچه­ها در سنبله بارور می شوند. در سال 1968، به طوراتفاقی لاینی کشف شدکه مهمترین ویژگی آن درصد بالای باروری در گل­ها بود این لاین آرمادیلو نام گرفت و در حال حاضر به طور گسترده­ای در برنامه­های اصلاحی استفاده می شود (قوشچی، 1379). به این ترتیب گام بلندی در تولید تریتیکاله هگزاپلوئید امروزی که از تلاقی آرمادیلوها به دست می آیند برداشته شد که باروری گلچه­ها، دانه بندی کامل، عملکرد بالا، عدم حساسیت به طول روز، ارتفاع مناسب، زودرسی و کیفیت مناسب غذایی از ویژگی­های لاین آرمادیلو به شمار می رود (وهاب زاده، 1387 و فاندو و داسول، 1990).

1-6- سطح زیر کشت و تولید جهانی:

تولید جهانی تریتیکاله از حدود 30 سال پیش آغاز شده و همه ساله به سطح زیر کشت آن افزوده می شود با این وجود تکثیر بسیاری از ارقام در بسیاری از کشورهای جهان در مرحله ی آزمایش یا در مرحله­ی اولیه آزمون تولید تجاری است. در سال 2001 سطح زیر کشت تریتیکاله در جهان 9/3 میلیون هکتار، میزان تولید آن در جهان 5/9 میلیون تن و متوسط عملکرد آن در دنیا 3/3 تن برآورد شده است (وهاب زاده، 1379 و کاظمی اربط، 1374).

از نظر سطح زیر کشت درصد کاشت تریتیکاله به ترتیب مربوط به قاره­ی اروپا (78%)، آمریکای شمالی (7%)، آفریقا (6%)، آمریکای لاتین (5%) و استرالیا (4%) می باشد. به دلیل دامنه­ی وسیع سازگاری ، میزان عملکرد بالا و رشد مطلوب این گیاه در خاک­های غیر حاصلخیز انتظار می رود سطح زیر کشت آن در دنیا افزایش یابد تعدادی از دانشمندان معتقدند که تریتیکاله می تواند در دنیا و در مناطقی که کشت گندم اقتصادی نیست جایگزین این محصول شده و به این ترتیب سطح زیر کشت تریتیکاله در آینده نزدیک به حدود 10 میلیون هکتار خواهد رسید (اسکومند و همکاران، 1984).

1-7- ترکیب شیمیایی و کیفیت غذایی تریتیکاله:

یکی از موارد عمده­ی مصرف تریتیکاله استفاده از آن به عنوان یک محصول علوفه­ای در تغذیه­ی دام و طیور است. شواهد دلالت بر آن دارد که تریتیکاله به دلیل کیفیت مطلوب در تغذیه دام و طیور از گندم و جو برتر است. این مزیت تریتیکاله به واسطه میزان بالای اسید آمینه لایسین (اسید آمینه گوشت ساز) و عنصر فسفر آن نسبت به چاودار و گندم و قابلیت گوارش علوفه­ای بالای پروتئین آن نسبت به چاودار است (واروگیز و همکاران، 1996).

ترکیب شیمیایی و کیفیت غذایی تریتیکاله شبیه به گندم و چاودار بوده و در مقایسه با گندم، ذرت، برنج، چاودار و یولاف از درصد پروتئین بیشتری (حدود 5/13درصد) برخوردار است. مواد معدنی در تریتیکاله بیشتر از گندم بوده و میزان ویتامینی برابر با گندم دارد این دلایل برتری تریتیکاله را نسبت به سایر غلات از نظر کیفیت مواد غذایی ثابت می کند. تریتیکاله باعث افزایش پروتئین در رژیم غذایی دام­ها می شود. غلظت پروتئین ارقام تریتیکاله به طور میانگین 9/16درصد برآورد شده است در حالیکه این میزان در ارقام گندم، جو و یولاف به ترتیب 5/15،2/14 و 5/12درصد پروتئین بذری است ولی در کل به دلیل بالا بودن عملکرد کل در گندم، یولاف و جو، این محصولات عملکرد بذری و پروتئین بیشتری را نسبت به تریتیکاله تولید می کنند (پنا، 1998). محتوی پروتئین تریتیکاله ارتباط مستقیم باچروکیدگی دانه و در نتیجه عملکرد بالا دارد طوری که در سال 1968 میزان پروتئین در تریتیکاله از 17 درصد با عملکرد 2500 کیلوگرم در هکتار به 13 درصد با عملکرد 8000 کیلوگرم در هکتار در سال 1973 رسیده است (قوشچی، 1379).

جدول 1-1 ترکیب تقریبی مواد غذایی در تریتیکاله،گندم و چاودار(بر اساس ماده ی خشک)

غلات پروتئین(%) نشاسته(%) فیبر خام(%) قند آزاد(%) منابع

تریتیکاله 5/13- 2/10 63-53 3-3/2 6/7 3/4 4

گندم بهاره 8/16-3/9 66-61 9/3-8/ 9/3- 6/2 1 و 2 و 3

گندم زمستانه 8/12-11 62-58 3/1- 3 3/3- 6/2 2 و 4

چاودار بهاره 32/14-13 5/4 2/6 5 1 و 2

1: Bushuk and Larter, 1980. 2: Peoa and Bates. 1982. 3: Johansin and Easin, 1988. 4: Heager and Egguam, 1999.

1-8- سازگاری:

ویژگی­های اختصاصی تریتیکاله موجب می شود تا این محصول در الگوی کشت اراضی درجه ی 2 و 3 و اراضی حاشیه­ای که کشت گندم از موفقیت چندانی برخوردار نیست به جای گندم توصیه شود اما با توجه به اینکه گندم یک محصول اساسی است به هیچ وجه هدف از گسترش و کشت تریتیکاله جایگزینی آن به جای گندم نخواهد بود (وهاب زاده، 1378 و قدسی، 1383). این گیاه به دامنه­ی وسیعی از شرایط اقلیمی مختلف سازگار است و این موضوع سبب می شود تا به عنوان یک گیاه شاخص در بین غلات مطرح شود (قوشچی، 1379). تریتیکاله خصوصیات مطلوبی را از والدین خود به ارث برده که سبب افزایش ارزش زراعی و اقتصادی این محصول شده است (الحکیمی و جادرات، 1998).

در مناطق مختلف کوهستانی و سردسیر که کشت جو به دلیل سرمای زیاد با مشکل مواجه است تریتیکاله به سبب برخورداری از ظرفیت بالای تحمل سرما و سازگاری به شرایط سخت می تواند به عنوان جایگزینی مناسب کشت شود. همچنین در pH های کمتر از 5/6 (اسیدی) تریتیکاله عملکرد بهتری را نسبت به سایر غلات از خود نشان می دهد (امام، 1390). این گیاه نسبت به گندم pH اسیدی و غلظت بالای آمونیوم را به بهتر تحمل کرده و در زمین­های سنگلاخی و کوهستانی کشت می شود (بایر و همکاران، 1998). در خاک­های اسیدی که گاهی اوقات بالا بودن منگنز شرایط را برای گیاهان سمی میکند، لاین­های تریتیکاله قادر به تحمل غلظت این عنصر از 16 تا 33 ppm بوده که این غلظت برای سایر غلات سمی است (ژانگ و همکاران، 1998 و بوتنارد و همکاران، 1998).

تریتیکاله از راندمان مصرف آب بالایی برخوردار است در آزمایشی که در سال­های 1995 تا 1998 و در دشت­های آمریکا به منظور انتخاب گیاهان با راندمان مصرف آب بالا برای کشت علوفه، سنجیدن راندمان مصرف آب و تجمع ماده­ی خشک روی سه گیاه ذرت، ارزن و تریتیکاله صورت گرفت نتایجی حاصل شد که عبارتند از: تریتیکاله و ارزن ماده­ی خشک تقریبا برابری تولید کرده و ذرت ماده خشک کمتری نسبت به آن­ها تولید می کند همچنین راندمان مصرف آب ارزن و تریتیکاله 7/8 کیلوگرم به ازای یک میلی­متر مصرف آب بود که نشان از راندمان مصرف آب بالاتر در تریتیکاله دارد (نیلسن و همکاران، 2006).

1-9- مراحل رشد تریتیکاله:

1-9-1- تجمع ماده خشک:

وزن خشک در مراحل اولیه رشد تریتیکاله ناچیز است ولی با ادامه­ی روند رشد و در طی زمان وزن گیاه افزایش می یابد شرایط اکولوژیکی رشد از مهمترین فاکتورهای تولید ماده­ی خشک می باشد و معمولا حداکثر وزن خشک دو هفته قبل از برداشت محصول حاصل می شود. تجمع ماده خشک در مراحل اولیه رشد در ارقام قدیمی­تر غلات به نسبت بیشتر از ارقام کنونی است اما در ارقام کنونی تجمع ماده خشک در مراحل زایشی به سرعت صورت می گیرد. تجمع ماده­ی خشک در تریتیکاله و در طی دوره رشد رویشی مشابه چاودار بوده و از گندم سریع تر است. همچنین در مراحل زایشی شبیه گندم و از چاودار سریع­تر می باشد این موضوع باعث می شود که تریتیکاله در طول دوره­ی رشد دارای برتری­هایی نسبت به والدین خود می باشد (کوچکی و بنایان اول، 1373).

به طور معمول تجمع ماده­ی خشک در تریتیکاله تا مرحله­ی رسیدگی نهایی ادامه می یابد و سریع­ترین تجمع در مرحله­ی طویل شدن ساقه صورت می گیرد و پس از آن کاهش می یابد. حداکثر تجمع ماده­ی خشک در مرحله­ی تشکیل سنبله صورت گرفته و تا مرحله­ی رسیدگی شیری ادامه می یابد.کاربرد مناسب و به موقع نیتروژن، فسفر و پتاس می تواند میزان تجمع ماده­ی خشک برگ­ها و همچنین سرعت تجمع آن را افزایش دهد (امام و نیک نژاد،1373).

1-9-2- توسعه­ی سطح برگ:

سطح برگ عمل دریافت نور و دی اکسید کربن را در گیاهان انجام می دهد و سرعت توسعه سطح برگ تعیین کننده­ی سرعت افزایش فتوسنتز در گیاه است. بنابراین توسعه برگ از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. اندازه و گسترش شاخص سطح سطح برگ به عوامل زراعی و اقلیمی مختلف، همچنین عوامل بیولوژیک متفاوت مانند نوع رقم، نوع پنجه زنی و ارتفاع بوته بستگی دارد. در حال حاضر معرفی ارقام پر محصول و جدید و بهبود تکنولوژی زراعی اثر بسزایی بر شاخص سطح برگ در غلات داشته است (کوچکی و بنایان اول، 1373). دوام سطح برگ در تریتیکاله نسبت به گندم بیشتر بوده و عملکرد تریتیکاله به سبب دارا بودن سطح بالای جذب کننده­ی نور خورشید از طریق پهنک برگ پرچم و همچنین قسمت­های زیرین ساقه­های زیرین و سنبله از اهمیت ویژه­ای برخوردار است (قوشچی، 1379).

1-9-3- پنجه زنی:

پنجه زنی در واقع تولید ساقه­های ثانویه در گیاه است و پنجه­هایی که سنبله تولید می کنند به نسبت متفاوتی در عملکرد نهایی سهیم هستند. پتانسیل تولید پنجه در غلات زیاد بوده و در نتیجه­ی پنجه زنی گیاه به نحو بهتری از از فضا استفاده می کند. با شروع مرحله­ی ساقه دهی، پنجه­زنی متوقف خواهد شد (نورمحمدی، 1383).

هر عاملی که بتواند رشد رویشی را طولانی کند سبب تحریک تولید پنجه بیشتر خواهد شد. تعداد پنجه­ها پس از رسیدن به حداکثر تعداد خود کاهش می یابد. کاهش پنجه­ها در رقم­های مختلف متفاوت می باشد. در ارقامی که می توانند پنجه­های بیشتری تولید کنند پنجه­ها سریع تر و به میزان بیشتری از بین می روند. مدت زمان پنجه­زنی تریتیکاله در دماهای پائین طولانی­تر بوده و توسعه­ی بهتر سنبله­ها را به دنبال خواهد داشت. آزمایشات نشان می دهد که تریتیکاله نسبت به گندم، جو و یولاف دارای ظرفیت پنجه­زنی کمتری است بنابراین بهبود عملکرد در تریتیکاله را می توان به افزایش تعداد دانه در سنبله نسبت داد. ظرفیت پنجه­زنی جو بیشتر از تریتیکاله بوده اما اغلب پنجه­های موجود در جو نابارور هستند بنابراین بخش عمده­ای از توان گیاه صرف تولید پنجه­های نابارور می شود که عملا در عملکرد دانه نقشی ندارند در نتیجه عملکرد دانه ی جو به میزان قابل ملاحظه­ای کمتر از تریتیکاله می باشد (قوشچی، 1379).

1-9-4- رشد دانه:

در صورتی که انتقال مواد فتوسنتزی پس از گرده­افشانی به صورت مطلوب انجام شود دستیابی به عملکرد دانه بالا را در غلات به دنبال خواهد داشت. رشد کلی دانه در غلات در سه مرحله انجام می شود: 1- تجمع کند ماده­ی خشک در مدت 10 الی 15 روز پس از گرده­افشانی 2- رشد سریع از 15 الی 35 روز پس از گرده افشانی 3- کاهش سرعت رشد دانه تا مرحله­ی رسیدن کامل (کوچکی و بنایان اول، 1373). افزایش زود هنگام دما در تریتیکاله موجب کاهش شدید پرشدن دانه و به دنبال آن پائین آمدن وزن تک­دانه می شود. این در حالی است که دمای مطلوب در دوره­ی پر شدن دانه، میانگین سرعت پر شدن دانه را افزایش داده و در نتیجه باعث افزایش وزن تک­دانه می شود. تریتیکاله بعد از رسیدگی فیزیولوژیک نسبت به گندم معمولی و دوروم آهسته تر خشک شده و ارقامی که دانه­های چروکیده دارند از سرعت و مدت زمان کمتری در تجمع ماده خشک دانه نسبت به دانه چاق برخوردارند و این ارقام نسبت به سایر ارقام از عملکرد مطلوب تری برخوردارند. مطالعه بر روی دو رقم تریتیکاله نشان می دهد که رطوبت دانه از 78 درصد در خلال 6 روز اولیه بعد از گلدهی، سریعا به 15 درصد در 30 روز بعد از گلدهی می رسد و حداکثر وزن خشک و قوه­ی نامیه­ی بذرها در 24 تا 26 روز بعد از گلدهی حاصل می شود (بیشنوی، 1974). در بررسی 5 رقم تریتیکاله به منظور ارزیابی تغییرات فیزیولوژیکی مشخص شد که رسیدگی فیزیولوژیک 25 روز پس از گلدهی اتفاق می افتد در این مرحله محتوای رطوبت بذر 45-40 درصد بوده که در مرحله­یرسیدگی نهایی به 18-11 درصد کاهش می یابد. در مرحله­ی رسیدگی فیزیولوژیک محتوای نشاسته 5/6- 8/5 درصد و قوه­ی نامیه بذرها 92-83 درصد می باشد. همچنین آزمایشات نشان می دهد که در ارقام مختلف تریتیکاله حداکثر وزن تک دانه تقریبا 40 روز پس از گلدهی به دست می آید و ارقامی که حداکثر وزن تک دانه را دارند بیشترین عملکرد دانه را نیز به خود اختصاص می دهند. بالا بودن وزن تک دانه نشان دهنده­ی انتقال بهینه مواد فتوسنتزی در مرحله­ی پر شدن دانه­ها می باشد (قوشچی، 1379).

1-10- اجزای عملکرد:

عملکرد دانه در تریتیکاله از سه فاکتور تأثیر می پذیرد که عبارتند از: 1- تعداد سنبله در واحد سطح 2- تعداد دانه در سنبله 3- وزن تک­دانه. مطالعات نشان می دهد که تعداد دانه در سنبله به طور محسوسی در تریتیکاله­های هگزاپلوئید بیشتر از اکتاپلوئید هاست تعداد دانه در سنبله از اهمیت بیشتری نسبت به وزن تک دانه برخوردار است. طبق تحقیقات انجام شده در شرایط آب و هوایی مدیترانه­ای تعداد سنبله در هر گیاه و تعداد دانه در هر سنبله از مهم­ترین اجزای عملکرد می باشند. رشد تریتیکاله همچنین طول سنبله­ها در تریتیکاله پس از سنبله رفتن به نسبت از چاودار بیشتر بوده و تعداد سنبلچه­ها و گلچه­ها با کاربرد زود هنگام ازت در پایان پنجه زنی تقویت می شود. با بررسی اجزای عملکرد شش رقم تریتیکاله مشخص شد که در میان اجزای عملکرد تعداد دانه در سنبلچه بیشترین همبستگی را با عملکرد دانه دارد. از طرفی تعداد دانه در سنبلچه نیز در ارقام مختلف به باروری گلچه­ها در سنبله و انتقال بهینه مواد فتوسنتزی مربوط می باشد. بنابراین انتخاب ارقامی که از نظر وراثت دارای درصد بالایی از باروری گل­ها و انتقال بهینه مواد فتوسنتزی به سنبله­ها هستند، از نظر افزایش عملکرد دانه در ارقام مختلف از اهمیت ویژه­ای برخوردار است (قوشچی، 1379).

1- 11- عملکرد:

تریتیکاله بهاره عملکردی برابر با گندم، جو و یولاف در مرحله­ی خمیری دارد علاوه بر این تحقیقات نشان می دهد که تریتیکاله میزان پروتئین خام و نیز عملکرد علوفه­ای برابر با گندم ، جو و یولاف بهاره دارد متوسط عملکرد تریتیکاله در خاک­های اسیدی، اراضی کوهستانی و مناطق حاره­ای به طور قابل ملاحظه­ای بیشتر از گندم نان و دوروم می باشد همچنین مقایسه­ی تریتیکاله با سایر غلات نشان از برتری عملکرد در تریتیکاله دارد(سیها، 1983). تریتیکاله در مقایسه با سایر محصولات زراعی تحمل بیشتری را درشرایط تنش از خود نشان میدهد (تریتوون و همکاران، 2006). گویینتا و همکارانش (1993)، ژنوتیپ­های مختلف تریتیکاله و گندم دورم را تحت رژیم­های مختلف رطوبتی و در شرایط آب و هوایی مدیترانه­ای ارزیابی کرده و مشاهده کردند که عملکرد دانه در گندم دورم تحت شرایط خشکی، به طور قابل توجهی کاهش یافت در حالیکه کاهش عملکرد در تریتیکاله در مقایسه با تیمار شاهد معنی دار نبود.

- چروکیدگی دانه: دانه­های تریتیکاله برخلاف دانه گندم چروکیده بوده و این یک مشکل کیفی در برخی از ارقام است که وزن مخصوص دانه و بازدهی آرد را در تریتیکاله بخصوص در مقایسه با گندم کاهش می دهد. رشد دانه در ابتدا و پس از انجام عمل لقاح کاملا طبیعی به نظر می رسد ولی در زمان برداشت فرورفتگی­هایی در اندوسپرم دیده می شود. در زمان برداشت و هنگامی که رطوبت دانه به 14 درصد می رسد اندوسپرم دانه تریتیکاله بر عکس اندوسپرم دانه در گندم نان و دوروم شفافیت خود را ازدست داده و کدر می شود. در دانه­­های چروکیده تغذیه جنین به خوبی صورت نگرفته و میزان جوانه­زنی در آن کاهش می یابد (زیلینیسکی، 1974). در مواردی عنوان شده که دلیل چروکیدگی دانه در تریتیکاله از فروریختگی کامل سلول­های لوله پریکارپ ناشی می شود این سلول­ها توسط اندوسپرم در حال رشد تحت فشار قرار گرفته و پریکارپ به هنگام از دست دادن رطوبت چروکیده شده و در نقاط مشخصی از لایه آلورون جدا می شود، سطح بیرونی پریکارپ قابل مشاهده شده و در نتیجه دانه حالت چروکیده به خود می گیرد (قوشچی، 1379). درصد پروتئین در تریتیکاله، با چروکیدکی دانه همبستگی دارد لذا مقدار قابل توجه پروتئین در تریتیکاله­های اولیه گمراه کننده است و با چاق شدن دانه در تریتیکاله­های ثانویه پروتئین به میزان قابل توجهی کاهش می یابد (متزگر، 1974).

- خوابیدگی بوته: حساسیت زیاد تریتیکاله­های اولیه به خوابیدن به طور قابل توجهی از پذیرش آن توسط کشاورزان کشورهای مختلف جهان جلوگیری می کرد و این مسأله در مناطقی که طول روز بیشتر و در نتیجه رشد طولی ساقه زیاد است تشدید می شود (زیلینیسکی، 1974). محققین انتظار دارند با بهبود مقاومت به خوابیدگی بوته، عملکرد را در ارقام تریتیکاله افزایش دهند لذا با انتقال ژن پاکوتاهی از گندم می توان به طور قابل توجهی ارتفاع بوته در تریتیکاله و در نتیجه خوابیدگی را در آن کاهش داد (قوشچی، 1379).

- جوانه زنی قبل از برداشت: وجود مقادیر بالای آنزیم آلفا- آمیلاز در دانه­های تریتیکاله جوانه زنی قبل از برداشت را در بذرها تریتیکاله تشدید می کند. فعالیت این آنزیم در مراحل نهایی رشد و برداشت از شرایط زراعی و جوی تاثیر می پذیرد. به موازات فعالیت آنزیم آلفا- آمیلاز جوانه زنی قبل از برداشت افزایش می یابد و این مشکل در مناطق حاره­ای که رسیدگی با بارندگی همراه است محسوس تر می باشد. میزان این آنزیم در دانه­های چروکیده بیشتر از دانه­های چاق است تریتیکاله از حساس ترین غلات به جوانه زنی قبل از برداشت محسوب شده و حتی ممکن است قبل از برداشت با وجود عدم بارندگی جوانه بزند (امام، 1383).

1-12- اهمیت بررسی تأثیر تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد غلات در منطقه:

بسیاری از مناطق ایران و بخصوص مناطق جنوبی (شهرستان داراب)، با کمبود بارندگی و یا آب آبیاری در زمان پرشدن غلات رو­به­رو است این مساله همچنین با کاهش عملکرد همراه است بنابراین انجام مطالعاتی برای بهبود عملکرد در این شرایط وکشت گیاهان مقاوم به خشکی در اولویت قرار می گیرد. از طرفی گیاه تریتیکاله دارای مزایای نسبی شامل : امکان استفاده دو منظوره بصورت مصرف دانه­ای و علوفه­ای برای دام­ها، امکان استفاده نانوایی به صورت مخلوط با آرد گندم، تحمل بیشتر به تنش­های محیطی غیرزنده (سرما، خشکی، شوری)، تحمل بیشتر به تنش­های زنده محیطی(آفات و بیماری­ها شامل : پاخوره، زنگ زرد، سیاهک و خسارت کمتر سن گندم)، قدرت رقابت اکولوژیکی بیشتر با علف­های هرز به دلیل داشتن رشد سریع و ارتفاع بوته بلندتر، تطابق بیشتر به خاک­های فقیر به دلیل داشتن سیستم ریشه ای قوی و نیاز کودی کمتر نسبت به گندم، مناسب کشت و کار در شرایط دیم، جایگزین مناسب برای ذرت در الگوهای کاشت و ... می باشد.

مطالعه وضعیت دما در اندام­های مختلف ژنوتیپ­های مقاوم به خشکی و رابطه آن با برخی ویژگی های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی، می تواند به عنوان شاخصی مهم در ارزیابی ژنوتیپ­های مقاوم به خشکی تریتیکاله مورد استفاده قرار گیرد.


مبلغ واقعی 54,000 تومان    23% تخفیف    مبلغ قابل پرداخت 41,580 تومان

توجه: پس از خرید فایل، لینک دانلود بصورت خودکار در اختیار شما قرار می گیرد و همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال می شود. درصورت وجود مشکل می توانید از بخش تماس با ما ی همین فروشگاه اطلاع رسانی نمایید.

Captcha
پشتیبانی خرید

برای مشاهده ضمانت خرید روی آن کلیک نمایید

  انتشار : ۲۷ آبان ۱۳۹۶               تعداد بازدید : 57

برچسب های مهم

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

این محصول آپدیت شد تاریخ 1397/01/27 بسم الله الرحمن الرحیم سلام در دنیای اینترنت خیلی از آدم ها هستند که دوست دارند کسب درآمد کنند و به خیلی چیزها و ایده ها فکر میکنند . همه ما دوست داریم در کمترین زمان بهترین درآمد را داشته باشیم مثلا یک فرد به طور میانگین اگر 12 ساعت کارکند و ...

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

پکیج کسب درآمداسان از اینترنت اپدیت جدید 15 اردیبهشت 1397 مناسب برای تمامی افرادباهرسن ودانشی این فرصت هرگز تکرار نمیشود عجله کنید تضمین100%بازگشت وجه درصورت عدم کسب این مبلغ هدیه ویژه پس از خرید این محصول: 1.نرم افزار کی به وای فای وصله نرم افزاری برای ...

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

-اد ممبر بینهایت- {افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و گروه تلگرام و...} Addmember نسخه ویژه(VIP) تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی و فیک و آموزش های آن، که در اینترنت و بازار به قیمت های بالا به فروش می رسد را یک جا و مرتب و منظم به همراه راهنما در هر بخش، با قیمتی کم در ...

افزایش قد با متد گرو تالر داینامیک

افزایش قد با متد گرو تالر داینامیک

بلند قامت بودن یک امتیاز بزرگ برای شماست! سلام بیتا بیات هستم کارشناس فیزیولوژی ورزشی،لازم دانستم قبل از این که شما با روش گرو تالر داینامیک آشنا شوید چند تا نکته رو صادقانه خدمتتان عرض کنم همانطور که تو اینستاگرام(khosh.andam@)نوشتم خیلی اتفاقی با این متد آشنا ...

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی و بدون نیاز به ارتقا توجه :مشکل امضا با کلید دیباگ دراین نسخه کاملا رفع شده و برنامه ها به بازار ارسال می شوند اگر به این مشکل برخوردید ما 10برابر پولتان را پس میدهیم. این نرم افزار بر روی اندروید قابل نصب میباشد 100% مورد تایید ...

مجموعه ی آموزش تعمیر لامپ کم مصرف (از مبتدی تا

مجموعه ی آموزش تعمیر لامپ کم مصرف (از مبتدی تا

کتاب آموزش تعمیر لامپ کم مصرف همانطور كه مي دانيد لامپ هاي كم مصرف بعد از مدتي ديگر روشن نمي شوند و نياز به تعمير دارند در بيشتر اين موارد مي توان با ساده ترين وسايل لامپ را در منزل تعمير كرد این مجموعه دارای 5 کتاب است که در آن نحوه عملکرد و روش های عیب یابی لامپ کم ...

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی وفیک را یک جادریافت کنیدهرکدام از این نرم افزار ها در اینترنت و کافه بازاربه قیمت خیلی بالایی بفروش میرسند. نکته: پورسانت بازاریابی این محصول 60% است نسخه ی 100%تست شده با توجه به فیلترینگ تلگرام 15 اردیبهشت ...

کتاب افزایش ممبر کانال تلگرام

کتاب افزایش ممبر کانال تلگرام

افزایش اعضای کانال تلگرام ، مهمترین دغدغه صاحبان کانال در این شبکه اجتماعی موبایلی است.در این مطلب موثرترین روش های افزایش اعضای کانال تلگرام را به شما آموزش خواهیم داد. در ابتدا ذکر این نکته لازم به نظر می رسد که افزایش اعضای کانال تلگرام ( Telegram ) با روش های غیر معمول ...

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

نام محصول: مجموعه صفرتاصد راه اندازی کارگاه جوراب بافی تهیه کننده: دوران راهبی انتشار: وبسایت بچه‌های نساجی دانشگاه یزد فرمت محصول: کتاب الکترونیکی(PDF) + ویدئو MP4 قابل پخش در: موبایل، تبلت، کامپیوتر و ... مخاطب این بسته آموزشی: تمام افراد مبتدی که حداقل سرمایه ...

دانلود کتاب آموزش خوشنویسی با قلم و خودکار همراه

دانلود کتاب آموزش خوشنویسی با قلم و خودکار همراه

محتوای این مجموعه کامل آموزش خوشنویسی: 1- آموزش خوشنویسی با خودکار 2-سرمشق های خوشنویسی 3- آموزش خط تحریری 4-آداب خوش نویسی فايده اول خوشنويسی: كه روحي و دروني است ٬رويت خط زيبا موجب بهجت روحي و حظ معنوي مي شود و البته بهره معنوي خوشنويس مضاعف و مبتدا است و آثار و بركاتي ...

چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان

چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان

کتاب چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان کتاب چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان خیلی از وقت ها دوست داشته اید شخص و یا همسر خود را عشق خود نمایید. عاشق شدن به تمام معنا، طوری که هیچ کسی را به اندازه شما دوست نداشته باشد شما را کامل قبول ...

آموزش برنامه نویسی آردوینو

آموزش برنامه نویسی آردوینو

معرفی آردوینو : آردوینو یکی از معروف ترین platform های متن باز است که روی برد های خود از میکروکنترلر های AVR و ARM شرکت atmel استفاده کرده است . هدف اردوینو استفاده از مدار چاپی واحد بود که توانست باعث شود توزیع دهنگان این platform باهم به اشتراک گذاری کد ها و شماتیک پروژه ی ...

تماس و پیامک ناشناس و رایگان با شماره

تماس و پیامک ناشناس و رایگان با شماره

برنامه تماس و ارسال پیام رایگان به دیگران با شماره ناشناس به صورت کاملا رایگان بدون نیاز به روت به وسیله این برنامه میتوانید با شماره دلخواه خود به دیگران زنگ بزنید. یعنی زمانی که شما با دیگران تماس می گیرید شماره دلخواهی که شما در برنامه وارد کرده اید برای شخصی که ...

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

برای درآمدزایی فوق العاده، فقط توضیحات زیر را تا انتها بخوانید. ما درآمد شما را تضمین می کنیم. واقعا ده میلیون تومن درآمد ماهیانه هیچ چیز خاصی نیست. اینقد واسه خودتون بزرگ و دست نیافتنیش نکنین دوستان من، اگه به ضمیرناخودآگاه خودتون القا کردین که اون بزرگه و شما ...

کسب و کار اینترنتی در منزل

کسب و کار اینترنتی در منزل

کسب درآمد میلیونی اینترنتی و تضمینی در منزل جدید ترین و مطمئن ترین روش کسب درآمد در سال 1394 تعهد و ضمانت ما : در عرض فقط یک ساعت اول کسب درآمد نمایید بعد از درآمد آن این مجموعه را خریداری نمایید می دانیم همه ما از مطالب تبلیغاتی و الکی که در مورد کسب و کار اینترنتی است خسته ...

اپلیکیشن سامانه مخابرات همراه

اپلیکیشن سامانه مخابرات همراه

اپلیکیشن فوق العاده و کم یاب سامانه مخابرات با امکانات زیر که گویای محتواست قابلیت استعلام شماره موبایل قابلیت کشف مزاحم تلفنی قابلیت دریافت ریز مکالمات مشترکین تلفن همراه مشترکین حقوقی مشترکین تلفن ثابت پیش شماره ها ...

اینترنت رایگان همراه اول و ایرانسل !!!!!

اینترنت رایگان همراه اول و ایرانسل !!!!!

توجه توجه روش هایی که کاملا قانونی هستند اما جایی آن ها را پیدا نمیکیند این روش ها بسیار ساده و کاربردی هستند و تنها با طی مراحلی ساده شما می توانید در کم تر از دو دقیقه حداقل ۱ گیگ اینترنت رایگان همراه اول و ۱۴ گیگ اینترنت رایگان ایرانسل دریافت کنید. بعضی وقت ها ...

ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps

ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps

- ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps ردیابی و کنترل از از راه دور ، با وارد کردن شماره موبایل نرم افزار ردیاب شماره موبایل کاملا ایرانی و فارسی بدون نیاز به فعال بودن GPS گوشی شما و طرف مقابل با استفاده از این نرم افزار ردیاب شماره موبایل فرزندان و افراد ...

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

نام محصول: مجموعه صفرتاصد راه اندازی کارگاه جوراب بافی تهیه کننده: دوران راهبی انتشار: وبسایت بچه‌های نساجی دانشگاه یزد فرمت محصول: کتاب الکترونیکی(PDF) + ویدئو MP4 قابل پخش در: موبایل، تبلت، کامپیوتر و ... مخاطب این بسته آموزشی: تمام افراد مبتدی که حداقل سرمایه 5 میلیونی ...

آموزش کسب درآمد از اینترنت

آموزش کسب درآمد از اینترنت

آیا می دانید؟ یک راز مهم در مورد سایت های کسب درآمد از اینترنت که ممکن است ندانید. می دانید چرا سایت های مختلفی که دیده اید نتوانسته اند به شما کمک کنند کسب درآمد کنید؟حقیقت این است که اکثر این سایت های آموزشی برای کسب درآمد در اینترنت توسط ...

نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی

نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی

شاه نعمت‌الله ولی نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی پر فروشترین کتاب نسخه خطی با بیش از 2000000 فروش تا کنون به دليل استقبال بي نظيز شما كاربران گرامي نسخه خطي فوق فقط تا پايان اسفند ماه با 20% تخفيف به فروش مي رسد و بعد از آن به قیمت ...

دانلود کتاب آموزش ساخت انواع کابینت مدرن MDF

دانلود کتاب آموزش ساخت انواع کابینت مدرن MDF

نوع فایل:PDF زبان:فارسی حجم فایل:18KB در چند دهه اخیر با توجه به افزایش رشد آپارتمان سازی ، تعداد متقاضیان ساخت کابینت نیز افزایش پیدا کرد و با توجه به تغییر ماهیت کابینت ها از فلزی به MDF و تمایل به تغییر مکرر دکوراسیون آشپزخانه از سوی خانواده ها ، کابینت سازی نیز در میان مشاغل ...

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی مجموعه مسکونی با رویکرد ارتقاء تعاملات اجتماعی» (فایل word قابل ویرایش) این پروژه توسط گروه معماری تلار تهیه شده است. از این بابت مشابه آن در وب وجود ندارد. رساله در 157 صفحه تنظمیم شده و دارای 77 منبع است. متن مطابق ...

نرم افزار افزایش بازدید سایت و وبلاگ

نرم افزار افزایش بازدید سایت و وبلاگ

▼ توجه توجه ▼ شما می توانید این نرم افزار را به صورت رایگان از سایت ما دانلود نمایید: app.alosite.net نرم افزار افزایش بازدید سایت نرم افزاری است جهت بالا بردن بازدید سایت یا وبلاگ با ایپی های متفاوت شما میتوانید به جای خرید بازدید از سایت ها از نرم افزار بازدید استفاده کنید ...

کتاب « الفبای جامع ثروت و ثروتمندشدن » برای

کتاب « الفبای جامع ثروت و ثروتمندشدن » برای

قوانین ثروتمند شدن چیست؟ ذهن ثروتمندان چگونه کار می کند؟ وجود ثروت ساز چگونه وجودی است؟ چرا بعضی افراد با اینکه سخت کار می کنند هیچ وقت پولدار نمیشوند؟ ذهن فقرا با ذهن ثروتمندان چه تفاوتی دارد؟ نوع مشاغل ثروتمند شدن شما کدام است؟ چرا اکثر مردم از پیشرفت و بهبود ...

سوال عملی ICDL 2 همراه با جواب - ( سری اول )

سوال عملی ICDL 2 همراه با جواب - ( سری اول )

سوالات عملی ICDL2 همراه با جواب (ویندوز - اینترنت و ایمیل ) تعداد فایل : 7 نوع فایل : Pdf ...

سوال عملی Power Point با جواب

سوال عملی Power Point با جواب

دانلود نمونه سوال قطعی پاورپوینت با جواب تشریحی تعداد فایل : 2 نوع فایل : Pdf ...

چگونه هر کسی را عاشق خود کنیم ؟

چگونه هر کسی را عاشق خود کنیم ؟

چگونه هر کسی را عاشق خود کنیم ؟ خیلی از وقت ها دوست داشته اید شخص و یا همسر خود را عشق خود نمایید. عاشق شدن به تمام معنا، طوری که هیچ کسی را به اندازه شما دوست نداشته باشد شما را کامل قبول داشته باشد و یا می خواهید دل کسی را بدست بیاورید و در این راه همیشه با شکست مواجه شده ...

دانلود فیلم های آموزش رانندگی با ماشین

دانلود فیلم های آموزش رانندگی با ماشین

آموزش رانندگي به زبان فارسي آموزشي كاملا فارسي و صد در صد اورجينال آيا مي خواهيد تمام فوت و فن رانندگي را به طور كامل بدانيد؟ آيا مخواهيد تنها با يكبار امتحان رانندگي قبول شويد؟ آيا چندين بار تست رانندگي داده و قبول نشده ايد؟ بهترين روش آموزش رانندگي در منزل ...

آموزش راه اندازی ماژول GPS با آردوینو

آموزش راه اندازی ماژول GPS با آردوینو

در این فیلم آموزشی تهیه شده قصد داریم به طور کامل و قدم به قدم مراحل راه اندازی ماژول GPS با کامپیوتر و همچنین روش راه اندازی ماژول GPS با استفاده از میکروکنترلر را خدمت کاربران عزیز سایت آموزش دهیم . این مجموعه ی آموزشی برای اولین بار توسط سایت انجمن الکترونیک به زبان ...


مطالب تصادفی

  • استفاده از نشاسته اصلاح شده هیدروکسی پروپیل دی استارچ فسفات به عنوان جایگزین روغن در سس مایونز  ....
  • استفاده از عصاره برگ زیتون به جای آنتی اکسیدان ها و نگهدارنده های سنتزی در سس مایونز و ارزیابی تغییرات فیزیکوشیمیایی .....
  • استخراج لیکوپن از ضایعات گوجه فرنگی.....
  • استخراج پلی ساکارید از برگ گیاه هفت کول و بررسی فعالیت ضد اکسایشی و ضد میکروبی آن....
  • استخراج پروتئین از کنجاله آفتابگردان و بررسی ویژگی‌های عملکردی آن....
  • ال-کارنیتین مایع بادی اتک 2000 - 500 میلی‌لیتر
  • Arginine Shock - 260 Caps آرژنین شوک بادی اتک – 260 عدد کپسول
  • Lipo 100 - 120 Caps
  • آمینو وی گلد

بندرعباس

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب