تماس با ما

فید خبر خوان

نقشه سایت

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب


اگر به یک وب سایت یا فروشگاه رایگان با فضای نامحدود و امکانات فراوان نیاز دارید بی درنگ دکمه زیر را کلیک نمایید.

ایجاد وب سایت یا
فروشگاه حرفه ای رایگان

دسته بندی سایت

محبوب ترین ها

پرفروش ترین ها

پر فروش ترین های فورکیا


پر بازدید ترین های فورکیا

برچسب های مهم

پیوند ها

اشتراک در خبرنامه

جهت عضویت در خبرنامه لطفا ایمیل خود را ثبت نمائید

Captcha

آمار بازدید

  • بازدید امروز : 8257
  • بازدید دیروز : 12575
  • بازدید کل : 1335147

اثر ﻣﻳﻜﺮﻭﺍﻧﻜﭘﺴﻮﻟﺎﺳﻴﻮﻥ ﻭﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻰ ﺑﻘﺎﻯ ﺑﺎﻛﺘﺮﻯ ﭘﺮﻭﺑﻴﻮﺗﻴﻜﻰ ﺑﻮﻣﻰ (ﻟﺎﻛﺘﻮﺑﺎﺳﻴﻠﻮﺱ ﭘﻠﺎﻧﺘﺎﺭﻭﻡ) در بستنی ﻏﻴﺮﺗﺨﻤﻴﺮﻯ...


اثر ﻣﻳﻜﺮﻭﺍﻧﻜﭘﺴﻮﻟﺎﺳﻴﻮﻥ ﻭﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻰ ﺑﻘﺎﻯ ﺑﺎﻛﺘﺮﻯ ﭘﺮﻭﺑﻴﻮﺗﻴﻜﻰ ﺑﻮﻣﻰ (ﻟﺎﻛﺘﻮﺑﺎﺳﻴﻠﻮﺱ ﭘﻠﺎﻧﺘﺎﺭﻭﻡ) در بستنی ﻏﻴﺮﺗﺨﻤﻴﺮﻯ...

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده ...1

1-فصل اول: مقدمه.. 2

1-1- مقدمه:2

2- فصل دوم: بررسی منابع.. 4

2-1- غذاهای فراسودمند لبنی4

2-2- پروبیوتیک ها4

2-2-1- مقدمه و تعریف4

2-3- جنس و گونه های مهم پروبیوتیک6

2-3-1- جنس لاکتو باسیلوس6

2-3-2- جنس بیفیدوباکتریوم9

2-3-3- عوامل تاثیر گذار در گزینش پروبیوتیک ها9

2-3-4- اثرات تغذیه ای و سلامت بخشی پروبیوتیک ها12

2-3-5- فراورده های پروبیوتیک17

2-3-6- کاربردپروبیوتیک ها در دسرهای لبنی منجمد18

2-3-7- اهمیت زنده مانی پروبیوتیک ها19

2-3-8- عوامل مؤثر بر قابلیت زنده مانی پروبیوتیک ها در دسرهای منجمد لبنی20

2-3-9- عوامل مؤثر بر قابلیت زنده مانی پروبیوتیک ها در دستگاه گوارش25

2-3-10- روش های افزایش قابلیت زنده مانی پروبیوتیک ها در غذا و در دستگاه گوارش26

2-3-11- میکروانکپسولاسیون28

2-3-12- عوامل موثر بر کارايي ريزپوشاني پروبيوتيک ها35

2-3-13- روش هاي ريزپوشاني36

2-3-14- مروری بر پژوهش های پیشین در رابطه با ریزپوشانی40

2-3-15- بستنی42

2-3-16- معرفي سوية لاكتوباسيلوس پلانتاروم LA 7، به عنوان سويه اي با قابليت پروبيوتيكی50

2-3-17- پژوهش های پیشین در رابطه با بستنی پروبیوتیک52

3- فصل سوم: مواد وروش ها.. 56

3-1- مواد56

3-1-1- تجهيزات مورد استفاده57

3-2- روش های آزمون57

3-2-1- آماده سازی میکروارگانیزم ها57

3-2-2- کپسولاسیون باکتری ها در آلژینات58

3-2-3- شمارش تعداد باکتری های به دام افتاده در کپسول ها59

3-2-4- بررسی ویژگی های فیزیکی کپسول ها60

3-2-5- ارزیابی بقاء باکتری در شرايط شبيه سازي شده معده و روده60

3-2-6- تولید بستنی پروبیوتیکی غیر تخمیری61

3-2-7- طرح آماری64

3-3- آزمون های انجام شده بر روی بستنی64

3-3-1- آزمایش های فیزیکوشیمیایی64

3-3-2- آزمایش های میکروبی65

4- فصل چهارم:نتایج و بحث.. 67

4-1- خصوصیات فیزیکوشیمیایی67

4-1-1- اثر باکتری پروبیوتیکی بر pH و اسیدیته بستنی غیر تخمیری67

4-1-2- اثر تیمارهای انجام شده بر اورران بستنی غیر تخمیری71

4-1-3- اثر تیمارهای مختلف بر روی وزن مخصوص بستنی غیر تخمیری73

4-1-4- اثر تیمارهای مختلف بر روی مقاومت به ذوب بستنی غیر تخمیری74

4-1-5- ارزیابی حسی نمونه های مختلف بستنی75

4-2- آزمایشات میکروبی76

4-2-1- تعیین زمان فعال سازی76

4-2-2- شمارش تعداد باكتري‌هاي بدام افتاده در دانك‌ها و تعيين ريخت شناسي دانك‌ها.78

4-2-3- تاثير شرايط شبيه سازي شده معده و روده بر زنده ماني باکتري پروبيوتيک79

4-2-4- قابلیت زنده مانی باکتری پروبیوتیکی در فرم آزاد و ريزپوشاني شده در بستنی82

4-2-5- تاثير شرايط شبيه سازي شده معده و روده بر زنده ماني باکتري پروبيوتيک در بستني غیر تخمیری85

5- فصل پنجم:نتیجه گیری و پیشنهادات.. 89

5-1- نتیجه گیری89

5-2- پيشنهادات90

منابع:.. 91

 فهرست جدول ها

عنوان جدول صفحه

جدول ‏2‑1- مشکلات تکنولوژیکی در مراحل تولید بستنی پروبیوتیک24

جدول ‏2‑2- محدوده اندازه ذرات براي روش هاي مختلف ريزپوشاني30

جدول ‏2‑3- انواع مختلف مواد هسته اي30

جدول ‏2‑4- انواع مواد پوششي مورد استفاده در صنايع غذايي31

جدول ‏2‑5- میزان مصرف اجزاء مختلف در فرمولاسیون مخلوط بستنی43

جدول ‏2‑6- زمان و دماي پاستوريزاسيون مخلوط بستني طبق توصيه ي اداره ي خدمات بهداشت عمومي ايالات متحده44

جدول ‏3‑1- تجهيزات مورد استفاده در پژوهش57

جدول ‏3‑2-مقادیر مورد نیاز برای تولید 800 گرم بستنی62

جدول ‏4‑1- میانگین اسیدیته و pH بستنی غیر تخمیری در طول 90 روز انبارمانی71

جدول ‏4‑2- تعداد باکتری لاکتوباسیلوس پلانتاروم بعد از عبور از شرایط شبیه سازی شده معده وروده80

جدول ‏4‑3- قابليت زنده ماني باكتري پروبيوتيكي لاکتوباسیلوس پلانتاروم به فرم آزاد و ریزپوشانی شده در بستنی طي 90روز در °C18-82

جدول ‏4‑4- بقاء لاکتو باسيلوس پلانتاروم در بستنی در طي 90 روز انبار ماني در C°18- و قرارگيري در معرض محيط شبيه سازي شده معده وروده86

 فهرست نمودارها

عنوان نمودارها صفحه

نمودار ‏3‑1- نمودار فرایند تولید بستنی پروبیوتیک63

نمودار ‏4‑1. تغييرات pH در طول 90 روز انبارماني نمونه های بستني درC°18-68

نمودار ‏4‑2- تغييرات اسیدیته در طول 90 روز انبارماني نمونه های بستني در°C 18-69

نمودار ‏4‑3- میزان اورران نمونه های بستنی72

نمودار ‏4‑4- میزان وزن مخصوص نمونه های بستنی73

نمودار ‏4‑5- میزان مقاومت به ذوب نمونه های بستنی74

نمودار ‏4‑6- ویژگیهای حسی نمونه های بستنی75

نمودار ‏4‑7- منحنی رشد بر اساس تعداد باکتری76

نمودار ‏4‑8- منحنی رشد بر اساس میزان جذب در600 نانومتر77

نمودار ‏4‑9- معادله رگرسیون بین کدورت و تعداد باکتری77

نمودار ‏4‑10- منحنی قابلیت زنده مانی باکتری لاکتوباسیلوس پلانتاروم در شرایط شبیه سازی شده معده و روده81

نمودار ‏4‑11- منحنی تعداد سلول در بستنی پروبیوتیک در دوحالت آزاد و کپسوله شده85

نمودار ‏4‑12- نمودار لگاریتمی زنده مانی لاکتوباسیلوس پلانتاروم در حالت آزاد و ریز پوشانی شده در بستنی پس از عبور از شرایط شبیه سازی شده معده و روده87

نمودار ‏4‑13- میزان قابلیت زنده مانی باکتری در دو حالت آزاد و ریزپوشانی شده در بستنی88

 فهرست شکل ها

عنوان شکل صفحه

شکل ‏2‑1- ساختارمولکول آلژینات33

شکل ‏2‑2-ساختار شيميايي واحد هاي آلژينات33

شکل ‏2‑3- ريزپوشاني به وسيله پاشش در هواي گرم37

شکل ‏2‑4- سه مرحله اصلي ريزپوشاني با روش تفكيك فازها38

شکل ‏2‑5- مكانيسم عمل به ريزپوشاني به روش رزون راني39

شکل ‏3‑1- کپسولاسیون باکتری در آلژینات سدیم59

شکل ‏3‑2- جداسازی میکروکپسول ها توسط کاغذ صافی59

شکل ‏4‑1- تصویر ميکروسکوپ الکتروني از به دام اندازی باکتری در دانک های آلژینات79

چکیده

بستنی یک فراورده لبنی با قوه ی پتانسیل مفید و خوب به عنوان یک حامل غذایی برای باکتری پروبیوتیک محسوب می شود، زیرا به دلیل قابلیت بقای بالای پروبیوتیک ها در آن و هم پرطرفدار بودن آن به سبب خواص حسی ویژه، محیط مناسبی برای انتقال پروبیوتیک ها به بدن است. از طرفی استفاده از قابليتهاي سويه هاي بومي در توليد فراوردهاي صنعتي نه تنها در حفظ ذخاير ژنتيكي گامي مؤثر به حساب مي آيد، بلكه با نزديك كردن خواص حسي فراورده صنعتي به آنچه افراد يك جامعه به دنبال دريافت آن از طريق مصرف يك فراورده خاص مي باشند، باعث افزايش مقبوليت محصول صنعتي خواهد شد. لذا در این پژوهش بستنی غیرتخمیری پروبیوتیک با استفاده از یک باکتری بومی پروبیوتیک تولید گردید. باکتری پروبیوتیکی لاکتو باسیلوس پلانتاروم (LA7) به دو صورت آزاد و ریز پوشانی شده با بستر آلژینات به بستنی غیر تخمیری اضافه شده و قابلیت زنده مانی آن طی مدت 90 روز نگهداری در C°18- مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین میزان بقای این باکتری در بستنی طی گذر از شرایط شبیه سازی شده معده و روده در مدت زمان 90 روز نیز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد قابلیت زنده مانی لاکتوباسیلوس پلانتاروم در بستنی در حالت آزاد طی90 روز نگهداری در C°18-، از cfu/g1016×(02/0±67/3)در روز اول به cfu/g105×(01/0±41/3) کاهش یافت. اما وقتی باکتری لاکتوباسیلوس پلانتاروم توسط آلژینات سدیم ریز پوشانی شد، بعد از 90 روز نگهداری درC°18- تعداد آن در بستنی از cfu/g1016×(05/0±40/6) به cfu/g108×(01/0±22/1) کاهش یافت. همچنین میزان بقای باکتری در بستنی پس از عبور از شرایط شبیه سازی شده معده و روده در حالت آزادcfu/g 1014×(01/0± 3( در روز اول بهcfu/g104×(03/0±70/1) و در حالت کپسوله شده از cfu/g1015×(06/0±43/6) در روز اول به cfu/g107×(02/0±67/7) کاهش یافت. به طور کلی نتایج به دست آمده حاکی از این بود که ریزپوشانی باکتری توانسته به طور قابل توجهی قابلیت زنده مانی آن را افزایش دهد به طوریکه بالاتر از مقدار پیشنهادی توسط کمیته بین المللی لبنیات (cfu/g107( بود.

کلمات کلیدی: باکتری بومی پروبیوتیک، بستنی غیر تخمیری، پروبیوتیک، میکروانکپسولاسیون

 1- فصل اول: مقدمه

1-1- مقدمه:

در سر تا سر جهان، تقاضای غذای فراسودمند[1](فراویژه یا عملگر) به دلیل اینکه سطح آگاهی مصرف کنندگان درباره ی تأثیر غذا بر روی سلامتی افزایش یافته است، رو به رشد می باشد (کولین، 2011؛ شیو و مارشال، 1993). غذای فراسودمند (فراویژه یا عملگر)،غذایی است که علاوه بر ویژگی تغذیه ای دارای ویژگی سلامت بخش برای مصرف کننده باشد به عبارت دیگر، فراتر از ارزش تغذیه ای، دارای ارزش دارویی باشد.یکی از انواع غذاهای فراسودمند محصولات پروبیوتیکی بوده که در آن از سوش های پروبیوتیکی استفاده شده و امروزه افزایش شدیدی در مصرف این محصولات ایجاد شده است از جمله این محصولات می توان به شیر های تخمیری، بستنی، انواع مختلف پنیر، پودر شیر خشک، دسرهای لبنی منجمد، نوشیدنی بر پایه آب پنیر، خامه ترش، آب دوغ، شیرطبیعی یا شیر غلیظ شده اشاره کرد (محمدی و همکاران، 2011). در بین این فراورده ها بستنی یا دسرهای تخمیری منجمد پروبیوتیک نیز محبوبیت یافته‌اند (کایلاساپاتی وسلطانا،2003). بستنی می تواند برای مدت زمان طولانی بدون هیچ گونه تغییر در خواصش نگهداری شود و در سراسر جهان یک فرآورده یا محصول معروف و محبوبی می باشد (کایلاساپاتی وسلطانا،2003؛محمدی و همکاران،2011(. بستنی به عنوان یک سیستم چند فازی پیچیده شامل یک ماتریکس منجمد غلیظ است که کریستال های یخ، سلول های هوا و گلبول های چربی در آن قرار گرفته اند. بستنی از نظر ارزش غذایی منبع خوبی از اسید های آمینه ضروری، پروتئین های شیر، ویتامین ها و مواد معدنی است و اجزای تشکیل دهنده آن به خوبی توسط بدن هضم و جذب می شوند (آربوکل، 1977).

علاوه بر این باكتري هاي سودمندي كه از آنها به عنوان پروبيوتيك ياد مي شود، ميكروارگانيسم هايي هستند كه در برابر تنش هاي دستگاه گوارش مقاومند و حضور، فعاليت و تكثير آنها در بخش هاي مخاطي روده موجب مي شود تا از مصرف بستنی تهيه شده بر پايه آن ها در مقايسه با بستنی های سنتي خواص سودمند بيشتري حاصل شود. سازگاري اين ميكروارگانيسم ها با شرايط دستگاه گوارش و جايگزيني آن ها تاحدود زيادي به فلور طبيعي موجود بستگي دارد. از آنجائيكه فلور طبيعي و پيچيدة دستگاه گوارش انسان، به شدت تحت تأثير ژنتيك، شرايط جغرافيايي، رژيم غذايي و سن مي باشد، در صورتيكه ميكروارگانيسم پروبيوتيك، از فلور طبيعي افرادي جداسازي شود كه از نظر خصوصيات فوق، نقاط مشترك ببيشتري با مصرف كنندگان آن داشته باشند، پس از مصرف، امكان سازگاري و جايگزيني آن در محيط جديد بيشتر است (میرلوحی،1387). از طرفی ایجاد اثرات مفید سلامتی بخش توسط پروبیوتیک ها منوط به زنده مانی آن ها به تعداد بالاتر از یک سطح حداقل (cfu/gr 107-106) در محصول تا پایان دوره ماندگاری و همچنین در طول عبور از دستگاه گوارش است به طوری که این باکتری ها به تعداد بالا به روده رسیده و در آن جا اثرات مفید خود را ایجاد نمایند(1992 IDF). باكتري هاي پروبيوتيك، اصولا در تخمير شير نقش ناچيزي داشته و بستنی عمدتاً به عنوان بستري براي انتقال اين باكتري ها به بدن عمل مي كند. لذا در این محصول عواملی نظیر آسیب ناشی از فرایند انجماد و نگهداری به صورت منجمد، همچنین اثر سمی اکسیژن به کار رفته در ساختارهای دسرهای منجمد لبنی بر باکتری های پروبیوتیک، قابلیت زنده مانی این باکتری ها را در دسرهای منجمد تحت تأثیر قرار می دهد (هاریسون، 1956؛ مارگارینوز وهمکاران، 2007).

با وجود مشکلات ذکر شده مطالعات نشان داده اند که بستنی جهت تولید محصول پروبیوتیکی مناسب می باشد چرا که pH بستنی (6/6-5/6) برای زنده مانی پروبیوتیک ایده ال است (همایونی راد، 1387). تنها مشکل هوادهی بستنی به هنگام انجماد است که به علت حضور اکسیژن، زنده مانی پروبیوتیک را تحت تاثیر قرار می دهد، با کاربرد پروبیوتیک میکروانکپسوله شده در بستنی می توان از اثر سمی اکسیژن بر این باکتری ممانعت نمود. میکروانکپسولاسیون باکتری های پروبیوتیک و استفاده از ترکیبات تقویت کننده رشدشان، به عنوان دو روشی است که می تواند باعث افزایش قابلیت بقای آن ها طی مدت نگهداری محصول و در برابر شرایط اسیدی معده شود (همایونی راد،1387؛ همایونی راد و همکاران، 2008؛ کایلاساپاتی، 2002). همچنین طي دو دهه اخير، رديابي و شناسايي سويه هاي بومي باكتري هاي لاكتيك، بخش عمده ايي از مطالعات مربوط به اين گروه از ميكروارگانيسم ها را به خود اختصاص داده است. هدف از انجام اين مطالعات، از يك سو غناي ذخائر ژنتيكي ملل و توجه به تنوع ژنتيكي در مناطق جغرافيايي مختلف بوده و از سوي ديگر، معرفي سويه هاي آغازگر بومي و سازگار با شرايط آب هوايي و شير هر منطقه خصوصاً با توجه و تشويق صنايع لبنيات انجام شده است (میرلوحی و همکاران، 1387؛ فاضلی و همکاران، 2010؛ میرلوحی و همکاران، 2008؛ میرلوحی و همکاران، 2009). لذا در این پژوهش با استفاده از یک سوش بومی کشور که خصوصیات پروبیوتیکی آن به اثبات رسیده است در جهت تولید بستنی پروبیوتیکی بر پایه تکنیک میکروانکپسولاسیون اقدام شده است.

 2- فصل دوم: بررسی منابع

-1- غذاهای فراسودمند لبنی

غذای فراسودمند (فراویژه یا عملگر)، غذایی است که علاوه بر ویژگی تغذیه ای دارای ویژگی سلامت بخش برای مصرف کننده باشد به عبارت دیگر،فراتر از ارزش تغذیه ای، دارای ارزش دارویی نیز باشد.

امروزه، با افزايش اطلاعات مصرف كنندگان نسبت به سلامت عمومي و توجه آن ها به نقش غذا در سلامتي، مصرف غذاهاي عملگر (فراسودمند)، فراورده هاي غذايي كه مصرف آن ها منجر به ايجاد اثرات سودمندي در سلامتي ميزبان خواهد شد، مورد توجه و اقبال عمومي قرار گرفته است(هارت و همکاران 2003؛ قطبی1386)، به طوری که مقبوليت و مصرف فرآورده‌هاي پروبيوتيك در كشورهاي جهان به‌ويژه اروپا، ايالات متحده و ژاپن و همچنین ایران رواج چشمگيری يافته است و بيش از 90 فرآورده پروبيوتيك حاوي لاكتوباسيلوس اسيدوفيلوس[2] و بيفيدوباكتريوم بيفيدوم[3] در سرتاسر جهان توليد مي شود که اغلب این غذاها به گروه محصولات لبنی تعلق دارند. زیرا باکتری های لاکتیک اولین بار از شیر تخمیر شده استخراج شده اند. باکتری های پروبیوتیک را می توان به شیرهای تخمیر شده ماست، بستنی، پنیرهای نرم، نیمه‌سخت و سخت، دسرهای لبنی تخمیر شده، سالامی، سوسیس تخمیری و نان اضافه کرد (مرتضویان و سهراب وند، 1385؛ همایونی و همکاران، 2008؛ لاکرویکس و ایلدیریم، 2007؛ شاه، 2007).

 2-2- پروبیوتیک ها

2-2-1- مقدمه و تعریف

واژه پروبیوتیک[4] از واژه یونانی پروبیوس[5] به معنای حیات بخش یا زیست بخش یا زیست-یار اقتباس شده است و از نظر مفهوم در مقابل واژه پاد زیست[6]به معنای ضد حیات قرار دارد (مرتضویان و سهراب وند، 1385؛ لی و سالمینن 2009). پروبیوتیک ها بسته به مکانیزم عمل و اثراتشان بر سلامت میزبان به طرق مختلف تعریف می شوند. الی مچنیکوف[7]، باکتری شناس روس، سرپرست انستیتو پاستور فرانسه و برنده جایزه نوبل به دلیل کشف پدیده بیگانه خواری (فاگوسیتوز)، نخستین کسی بود که بر اثرات سلامت بخش باکتری های لاکتیک تاکید کرد.

بر اساس فرضیه مچینکوف، باکتری لاکتوباسیلوس با استقرار در روده و ساخت فراورده های پادمیکروبی همچون اسید لاکتیک موجب سرکوبی باکتری های عفونت زا و تولید کننده سم نظیر باکتری های اسپورزای بی هوازی در دستگاه گوارشی می شود و از این طریق طول عمر را افزایش می دهد (لورنس و ویلجون، 2001). واژه پروبیوتیک نخستین بار با رسمیت بیشتر در سال 1965توسط لیلی و استیل‌ول[8] به کار برده شد.آن ها واژه پروبیوتیک را به موادی که به وسیله پروتوزوا[9] ترشح شده و رشد پروتوزوای دیگر را تحریک می کنند نسبت دادند (مرتضویان و سهراب وند، 1385). همچنین فولر[10] در سال 1989، آن را به باکتری های زنده ای که به عنوان مکمل غذایی حیوانات به مصرف می رسند و از طریق بهبود توازن فلور میکروبی روده[11] در بردارنده خواص سلامت‌بخش برای آن ها هستند نسبت داد (فولر، 1989).

اخیراً سازمان خواربار جهانی (FAO)[12] و سازمان بهداشت جهانی (WHO)[13] پروبیوتیک را به عنوان میکروارگانیسم (باکتری یا مخمرهای زنده) تعریف کرده اند که زمانی که به تعداد کافی در غذا به کار روند، بعد از هضم اثرات مفیدی را بر سلامت میزبان بر جای می گذارند (فائو، 2001). با توجه به این موضوع اهمیت گسترش فراورده های پروبیوتیک لبنی تا آنجا بوده است که معمولاً فراورده های پروبیوتیک را به دو دسته فراورده های پروبیوتیک لبنی[14] و غیر لبنی[15] تقسیم می کنند. از دسته نخست می توان به انواع ماست، پنیر، خامه ترش[16]، دوغ کره[17]، بستنی، پودر شیر (شیر خشک)، نوشیدنی های با پایه آب پنیر[18]، شیر شیرین شده[19]، شیر تغلیظ شده، شیرهای طعم دار و دسرهای لبنی و از دسته دوم به محصولات پروبیوتیک غلات، شیرینی‌پزی (قنادی)[20]، انواع نوشیدنی ها، غذای کودک، فراورده های گوشتی و تنقلات سلامت بخش[21] اشاره داشت (مرتضویان و سهراب وند، 1385).

 2-3- جنس و گونه های مهم پروبیوتیک

پروبیوتیک ها را از دید گاه دامنه کارایی می توان به دو دسته پروبیوتیک های عمومی و شرایطی تقسیم کرد.دسته اول (نظیر لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس و بیفیدوباکتریوم) در تمامی شرایط زیستی، پروبیوتیک به‌شمار می آیند؛ حال آنکه دسته دوم (نظیر باسیلوس ها[22]، آنتروکوکوس فسیوم[23] و اشرشیاکلی[24]) فقط در شرایط ویژه، مثلاً فقط در مورد حیوانات، در حضورباکتری های مضر خاص و با نژاد خاص، از ویژگی پروبیوتیکی بر خوردار هستند (مرتضویان و سهراب وند، 1385).

 2-3-1- جنس لاکتو باسیلوس

لاکتوباسیلوس ها، ارگانیسم های گرم مثبت، میله ای شکل، غیر اسپورزا، کاتالاز منفی، بی هوازی اختیاری، مقاوم به اسید و دارای قدرت تخمیر هستند و اسید لاکتیک محصول عمده تخمیر قند توسط آن ها می باشد.مورفولوژی سلولی در اعضاء اين جنس متنوع بوده و به غير از شکل ميله ای، اشکال کوکوباسيل، ميله ايی خميده، کورينه فرم و رشته ای در ميان آن ها گزارش شده است (هایاکاوا، 1992؛ میکلسار و همکاران، 2004؛ شارپ و همکاران، 1972). علاوه بر اين، بنا‌به نياز های تغذيه اي پيچيده و خاص آن ها که شامل اسيد های آمينه، پپتيد ها، نوکلئوتيدها ويتامين ها، نمک‌ها، چربي ها يا استر چربي ها و قندها است، زيستگاه آن ها در طبيعت، به محيط های مغذی منحصر می­­­­­­ گردد. محصولات تخميری گياهی و حيوانی و بافت مخاطی اندام های داخلی خصوصا دهان و دستگاه گوارش بدن انسان و حيوانات مهمترين زيستگاه لاكتوباسيلوس ها هستند(هایاکاوا، 1992). از انواع این باکتری ها که به عنوان پروبیوتیک استفاده می شوند می توان لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس[25]، لاکتوباسیلوس آمیلوورئوس[26]، لاکتوباسیلوس کازئی[27]، لاکتوباسیلوس‌کریسپاتوس[28]، لاکتوباسیلوس دلبروکی[29]، لاکتوباسیلوس گسری[30]، لاکتوباسیلوس جانسونی[31]، لاکتوباسیلوس پاراکازئی[32]، لاکتوباسیلوس پلانتاروم[33]، لاکتوباسیلوس رئوتری[34]، لاکتوباسیلوس رامنوسوس[35] را نام برد.

 

2-3-1-1- لاكتوباسيلوس ها در دستگاه گوارش انسان

دستگاه گوارش بدن انسان، زيستگاه تعداد زيادی از ميکروارگانيسم ها می باشد. حضور و فعاليت متابوليکی ميکرو فلور روده بزرگ، با تراکم جمعيت حدود 1011 تا1012 ميکروارگانيسم در هر گرم از محتويات اين عضو باعث شده تا امروزه نقشی فراتر از نقش اصلی آن که جذب عمدة آب و املاح و جمع‌آوری و دفع مواد زائد از بدن می باشد برای آن قائل شوند. لاكتوباسيلوس ها بخش کوچک، حدود0‌-2% ولی پر اهميت از اين جمعيت ميکروبی را تشکيل می دهند (بیاسلی، 2004؛ ویزوسو پنتو و همکاران، 2006). سالهاست که نقش لاكتوباسيلوس ها مانند ساير ميکروارگانيسم های مفيد مستقر در دستگاه گوارش، در کنترل و حفظ تعادل جمعيت ميکروفلور روده با جلوگيری از جايگزينی و رشد ميکروارگانيسم های بيماريزا، تقويت سيستم ايمنی مخاطی و سيستميک بدن، افزايش قابليت جذب مواد غذايی با تخمير و تجزيه مواد غذايی، در روده و توليد ويتامين شناخته شده است ( دی دوارد و همکاران، 2002؛ سونگ و همکاران، 1999؛ آریسی و همکاران، 2004). و مطالعاتی در جهت بررسی نحوة شکل گيری و تغيير پروفيل نژادهای جايگزين شده اين جنس در دستگاه گوارش، از بدو تولد نوزادان انجام می گيرد (آهرن و همکاران، 2005؛ دیکود و همکاران، 2007؛ وارد و همکاران، 2002؛ سونگ و همکاران، 1999). اطلاعات بدست آمده از کميت و کيفيت حضور لاكتوباسيلوس های فلور طبيعی، به طور عمده از بررسی ميکروفلور دهان و مدفوع بدست آمده است. درمورد شناسايي ميكروفلور دهان تا نواحی فوقانی روده نيز با استفاده از تکنيک های نمونه‌برداری، اطلاعات نسبی فراهم شده است ولی مشکلات و محدوديت های موجود در نمونه برداری از محتويات و سطوح مخاطی ايلئوم، سکوم و کلون باعث شده که تخمين جمعيت لاکتوباسيلوس ها در اين نقاط، درافراد سالم به سختی امکان پذير باشد.

فلورطبيعی لاکتوباسيلوس، متأثر از سابقة ژنتيکی، عوامل فيزيولوژيک( سن، تغذيه وبيماری ) و عوامل محيطی ( منطقة جغرافيايی و ميزان توسعه يافتگی) می باشد. برای مثال، تفاوت درنوع گونه های جدا‌شده از دستگاه گوارش نوزادان و کودکان ژاپنی و غربی به تفاوت در نژاد آنها نسبت داده شده است (سونگ و همکاران، 1999). از نظر عوامل فيزيولوژيک، مطالعات نشان داده که از بدو تولد، لاکتوباسیلوس‌های منشأ گرفته از مخاط اندامهای توليد مثل مادر و محيط اطراف، در روده نوزاد جايگزين می شوند و با افزايش سن در طول دوره شير خوارگی توسعه می يابند (آهرن و همکاران، 2005؛ میکلسار و همکاران، 2004). در طی اين دوره نيز اطلاعات فراوانی از تفاوت ميان فلور لاکتيکی نوازادان تغذيه شده با شير مادر و شير خشک فرموله، ارائه شده است (مونتزوریس و همکاران،2002). با ورود غذاهای جامد در رژيم غذايی کودک، پس از شش ماهگی، جمعيت و تنوع نژادهای لاکتوباسيلوس روند نزولی داشته ولی از سن يک سالگی مجددا افزايش می يابند (آهرن و همکاران، 2005). در همين حال، بعضی از مطالعات از ناپايداری فلور ميکروبی روده در فاصله 12 تا 24 ماهگی گزارش داده اند (مارزوتو و همکاران، 2006). از نظر عوامل محيطی و نحوه زندگي، نشان داده شده است که جمعيت و تنوع گونه های لاکتوباسيلوس، در کودکان کشورهای در حال توسعه نسبت به کشورهای توسعه يافته ببيشتراست (دیکود و همکاران، 2007).

شايع ترين سويه هاي جدا شده از دستگاه گوارش انسان متعلق به گونه های لاکتوباسيلوس‌اسيدوفيلوس، لاکتوباسيلوس گسری و لاکتوباسيلوس کريسپاتوس و لاکتوباسيلوس جانسونی، لاکتوباسيلوس ساليواريوس[36]، لاکتوباسيلوس کازئی، لاکتوباسيلوس رامنوسوس، لاکتوباسيلوس پاراکازئی، لاکتوباسيلوس پلانتاروم، لاکتوباسيلوس رئوتری و لاکتوباسيلوس برويس[37] می باشند (میکلسار و همکاران، 2004؛ مولین، 2001؛ سونگ و همکاران، 1999؛ والتر و همکاران، 2000). اخيرا گزارش هايي از جداسازي مكرر گونه هاي ديگري از لاكتوباسيلوس، از فلور طبيعي انسان ارائه شده است از جمله آن ها مي توان به لاكتوباسيلوس مينوتوس[38]، لاكتوباسيلوس ليشماني[39] و لاكتو باسيلوس روگوزا[40] اشاره نمود. شايان ذكر است كه گونه هايي از لاكتوباسيلوس مانند لاكتوباسيلوس بولگاريگوس كه به كشت آغازگر در محصولات لبني شناخته شده اند، تنها در موارد نادري از فلور طبيعي افراد اروپاي شرقي ايزوله شده اند. مطالعات دقيقي كه در آن ها از روشهاي مولكولي بهره جسته اند، از عدم حضور اين گونه در مدفوع افراد مصرف كننده، گزارش كرده اند. بر اين اساس، به باور بسياري از محققان، اين مسئله خود نشانگر اين است كه اگر چه لاكتوباسيلوس ها تشكيل دهنده بخشي از فلور دستگاه گوارش هستند، تنها گونه هاي مشخصي از اين جنس قابليت سازگاري، بقاء و استقرار در محيط فوق را دارا هستند (دل کامپو، 2002).

2-3-2- جنس بیفیدوباکتریوم

میکرو ارگانیزم های پروبیوتیک دیگر، بیفیدوباکتریوم ها هستند. بیفیدوباکتریوم ها نیز گرم مثبت و میله ای شکل بوده، اما به شدت غیر هوازی هستند. این باکتری ها می توانند در 5/8-5/4 =pHرشد کنند بیفیدوباکتریوم ها به طور فعال کربوهیدرات ها را تخمیر کرده و اساساً تو لید اسید استیک و اسید لاکتیک به نسبت3:2(حجمی/ حجمی) می کنند، اما تولید دی اکسید کربن، اسید بوتیریک و اسید پروپیونیک نمی‌کنند.

شناخته شده ترین گونه های بیفیدو باکتریوم ها که به عنوان پروبیوتیک استفاده میشوند، شامل بیفیدوباکتریوم ادوله سنتیس[41]، بیفیدوباکتریوم انیمالیس[42]، بیفیدوباکتریوم بیفیدوم[43]، بیفیدوباکتریوم برو[44]، بیفیدوباکتریوم اینفنتیس[45]، و بیفیدوباکتریوم لانگوم[46]می باشند (لیونگ و همکاران، 2009).

 

2-3-3- عوامل تاثیر گذار در گزینش پروبیوتیک ها

یک پروبیوتیک برای داشتن آثار مفید بر میزبان باید دارای ویژگی های خاص باشد. نخست اینکه خصوصیات تکنولوژیکی خوبی داشته باشد به طوری که بتوان آن را بدون کاهش امکان زنده مانی، خواص عملکردی و ایجاد طعم و بافت نامطلوب در فراورده های غذایی استفاده نمود. همچنین بتواند در حین عبور از دستگاه گوارش زنده مانده و به محل مورد نظر رسیده و در محیط روده قادر به فعالیت باشد. در انتخاب میکروارگانیزم های پروبیوتیک جهت تولید فراورده های فراسودمند، جنبه های ایمنی، عملکردی و تکنولوژیکی مد نظر می باشند از این رو.به لحاظ ایمنی باید:

الف)بیماری زا و مسمومیت زا نبوده و به گروه ترکیبات GRAS[47] تعلق داشته باشند (شرط ضروری). در اصطلاح گفته می شود که پروبیوتیک ها باید دارای تاریخ مصرف ایمن[48] یا تاریخ ایمنی[49] باشند.

سنجش ایمنی این باکتری ها از طریق بررسی فعالیت متابولیک آن ها در فراورده و بدن و­­­ عفونت‌ها و بیماری ها و اثرات متقابل ژنتیکی[50] احتمالی بین پروبیوتیک ها و سایر ریز زنده های روده ای صورت می‌گیرد. بسیاری از شواهد نشان داده اند که مصرف پروبیوتیک ها به میزانcfu/gr1012نیز اثرات بیماری زا و مسمومیت زا را در بر ندارند.

ب)اثرات سودمند آن ها در ارتباط با سلامت موجودات زنده بر اساس آزمایشاتی که در شرایط درون زیست[51] (ترجیحاً) یا برون زیست[52] صورت گرفته است، یا از طریق ارزیابی آماری جامعه انسانی به اثبات رسیده باشد.

پ)ترجیحاً از اعضای فلور طبیعی بدن انسان بوده یا به عبارت دیگر خاستگاه انسانی[53] داشته باشد تا از اثرات سودمند آن در مورد انسان اطمینان حاصل شود. خاستگاه انسانی داشتن به ویژه بر ضریب اطمینان شاخص های قابلیت چسبندگی پروبیوتیک ها به سلول های بدن و سازگاری داشتن با شرایط بدن و سایر گونه ها و سرکوب کردن باکتری های مضر می افزاید.

ت)به شیره معده[54]، pHو اسید آن (برای سالم گذشتن از معده)، نمک ها و املاح صفراوی(برای سالم گذشتن از روده کوچک) و همچنین آنزیم های گوارشی نظیر لیزوزیم بزاق تا حد امکان مقاوم باشند. مقاومت لاکتوباسیلوس های پروبیوتیک و بیفیدوباکتریوم ها به اسید معده و صفرا مطلوب است. دو شرط اخیر تضمین کننده رسیدن سلول زنده پروبیوتیک به مقدار فراوان به محیط روده اند.

ث)از قابلیت چسبندگی[55] مطلوب به سلول های اپی تلیال[56] برخوردارباشند. این ویژگی شرط اساسی استقرار پروبیوتیک ها در نواحی مختلف بدن و عامل با اهمیت لازم برای رقابت با باکتری های مضر است. گزارش شده است که چسبندگی سلول های پروبیوتیک به سلول های جدار روده از طریق پروتئین ها و کربوهیدرات های سطح سلول باکتری و گلیکوپروتئین های جدار روده انجام می شود.

ج)قابلیت تکثیر سریع و پرگنه سازی[57] بالا از خود نشان دهند. این ویژگی در رقابت موفقیت آمیز پروبیوتیک ها با باکتری مضر روده اهمیت تعیین کننده دارد.

چ)از فعالیت پادیاری یا تضاد زیستی بالا در برابر باکتری های مضر، به ویژه باکتری های مضر روده‌ای نظیر هلیکوباکتر پیلوری[58]، گونه های مختلف جنس سالمونلا[59]، لیستریا مونوسیتوژنس[60]، کلستریدیوم دی‌فیسیل[61] و گونه های مختلف جنس های باسیلوس و آنتروکوکوس[62] برخوردار باشند و به خوبی با آن ها به رقابت بپردازند.

ح)به پادزیست ها (آنتی بیوتیک ها) مقاوم باشند. به طور کلی، پروبیوتیک ها از مقاومت نسبی به پادزیست ها برخوردارند. مقاومت این باکتری ها به پادزیست ها ممکن است از ترشح آنزیم های شکننده مولکول های پادزیست و یا ساختار ویژه پپتیدوگلیکانی دیواره اسکلتی سلول های باکتری ناشی شود.

خ)به باکتری فاژها مقاوم باشند این ویژگی در هر دو محیط بدن و فراورده های غذایی حائز اهمیت است.

پایداری و فعالیت خوب پروبیوتیک ها به عنوان عوامل مهمی برای عملکرد بهینه آن ها در نظر گرفته می شود، اما تعدادی از مطالعات نشان داده که پروبیوتیک های غیر زنده نیز می توانند اثرات مفیدی نظیر تقویت سیستم ایمنی و پیوند با مواد سرطان زا داشته باشند. برای دستیابی به موفقیت در زمینه افزایش مصرف غذاهای فراسودمند پروبیوتیک، لازم است صنعت غذا رضایت مصرف کنندگان را فراهم سازد. از این رو همه غذاهای پروبیوتیک باید حاوی تعداد مشخصی از نژادهای پروبیوتیک در طی ماندگاری باشند. قبل از اینکه یک گونه پروبیوتیک بتواند به مصرف کننده منتقل شود باید تحت شرایط صنعتی قابل تولید بوده و در طی ذخیره سازی به صورت منجمد یا لیوفیلیزه شده، همچنین در ماده غذایی که به آن اضافه می‌شود، زنده مانده و عملکرد خود را حفظ نموده و در ماده غذایی ایجاد طعم و بافت نامطلوب نکند.

د)از خواص فن آوری مطلوب در تولید کشت های میکروبی (به صورت خشک شده انجمادی یا لیوفیلیزه شده، انجماد شدید یا خشک شده پاششی) و نیز فراورده های غذایی و دارویی گوناگون برخوردار باشند. خواص فن آوری، قابلیت زیستی[63] بالا در فراورده تا لحظه مصرف وابسته به شرایط فراورده، رشد‌کردن سریع در ماده غذایی (تعیین کننده زمان تخمیر) و عدم ایجاد بد طعمی[64] و بد بافتی[65] در فراورده ی نهایی را شامل می شود. افزون برموارد یاد شده، ارزش اقتصادی یا هزینه بری محصولات تولید شده پروبیوتیک نیز حائز اهمیت است (مرتضویان و سهراب وند، 1385؛ سارلا و همکاران، 2000).

 

2-3-4- اثرات تغذیه ای و سلامت بخشی پروبیوتیک ها

موسسه بین المللی علوم زیستی اروپا[66] ، پروبیوتیک ها را به عنوان میکروب های زنده ای که مصرف آن ها سلامتی میزبان را بهبود می بخشند، تعریف کرده اند. برای رسیدن به این اهداف باید ایمنی و کارایی هر‌گونه پروبیوتیکی در هر محصولی به صورت علمی ثابت گردد. نشان دادن اثرات سلامت بخش شامل تحقیق در مورد مکانیسم عمل و مطالعات بالینی بر روی انسان است. مؤسسه مذکور غذاهای پروبیوتیک را به صورت زیر تعریف کرده است: غذاهای پروبیوتیک غذاهای فراسودمندی هستند که علاوه بر ارزش تغذیه ای، دارای یک یا چند اثر سلامت بخش در بدن انسان باشند و یا خطر ابتلا به بیماری را کاهش دهند.این دو تعریف اساس ارزیابی اثرات سلامت بخش پروبیوتیک ها می باشد (همایونی راد، 1387).

مدارک علمی زیادی در تأیید این نظریه که حفظ میکروفلور روده که توسط پروبیوتیک ها ایجادمی‌شود، می تواند باعث حفاظت در مقابل ناهنجاری های دستگاه گوارش نظیر عفونت های گوارشی، بیماری التهاب روده و حتی سرطان شود وجود دارد. استفاده از کشت باکتریایی پروبیوتیک منجر به تحریک رشد میکروارگانیزم های مفید، کاهش جمعیت باکتری های خطرناک و کمک به مکانیسم های دفاعی طبیعی بدن می شود (آنال و همکاران، 2007؛ سارلا و همکاران، 2000).

همچنین مکانیزم اثر ضد پاتوژنی پروبیوتیک ها ممکن است به علت کاهش pHروده کوچک که در اثر تولید اسیدهای چرب کوتاه زنجیر نظیر اسید استیک، اسید لاکتیک و اسید پروپیونیک اتفاق می افتد، خارج کردن عناصر ضروری مغذی از دسترس پاتوژن ها، تغییر پتانسیل ردوکس محیط و تولید پراکسید هیدروژن، باکتریوسین و سایر مواد بازدارنده رشد باشد (سارلا و همکاران، 2000).

 

2-3-4-1- خواص پادجهش زا[67]و پادسرطان زا[68]

مهمترین ساز و کارهای پروبیوتیک در این ارتباط را که تاکنون مورد شناسایی قرار گرفته است می‌توان به شرح زیر طبقه بندی و توصیف کرد (مرتضویان و سهراب وند، 1385؛ هاریسون، 1956).

الف)اتصال ترکیبات جهش زا و سرطان زا به سلول های باکتری و ممانعت از جذب آنها به بدن

ب)جذب و تجزیه ترکیبات جهش زا و سرطان زا یا ترکیبات پیش جهش زا[69]و پیش سرطان زا[70]

پ)کاهش فعالیت آنزیم های مدفوعی

ت)مهار کردن باکتری های مضر روده

ث)تحریک و تقویت سیستم ایمنی بدن

ج)متابولیت های ترشح شده پروبیوتیک ها

چ)کاهش اسیدهای صفراوی محلول

ح)ایجاد پوشش پرگنه ای محافظ بر سطح روده

 

2-3-4-2- تحریک، تقویت و تنظیم سیستم ایمنی

علت تحریک و تقویت سیستم ایمنی بدن با پروبیوتیک ها، ترکیبات دیواره سلولی این باکتری ها عنوان شده است. در عین حال عقیده بر آن است که این ریززنده ها نیز ممکن است برخی از موارد سیتوپلاسمی فعال‌گر سیستم ایمنی باشند. باکتری هایی که شخص را از خواص سودمند ایمن سازی برخوردار می سازند، در اصطلاح"ایمنی- بخش"[71] نامیده می شوند (مرتضویان و سهراب وند، 1385).

 

2-3-4-3- خواص پاد عفونتی[72]

پروبیوتیک ها قادرند از طریق سرکوب کردن و مهار نمودن ریززنده های مضر، نقش های پیشگیری کننده و درمانی بر انواع عفونت ها داشته باشند. نقش سرکوب کنندگی پروبیوتیک ها را در اصطلاح، با عبارت "باکتری در برابر باکتری"[73] بیان می کنند و معنای آن این است که باکتری های زیان بخش توسط موجوداتی از جنس خود مهار می شوند. گزارش شده است که لاکتوباسیلوس های پروبیوتیک از اثر بازدارندگی بر باکتری های استافیلوکوکوس اورئوس[74]، کلی فرم[75] و سودوموناس آئروژینوزا [76]برخوردار هستند. مصرف لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس و بیفیدوباکتریوم بیفیدوم به صورت فراورده های شیر اسیدوفیلوس و شیر بیفیدوس سبب بهبود عارضه زود-تحریکی روده ای(IBS)[77] ،بدهضمی بدون زخم و یبوست[78] می‌شود.شواهد نشان داده اند که تخفیف و درمان تمامی انواع اسهال با مصرف پروبیوتیک ها امکان پذیر است. لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس، لاکتوباسیلوس رامنوسوس و بیفیدوباکتریوم مانع ایجاد اسهال ناشی از مصرف پادزیست در نتیجه رشد هلیکو باکترپیلوری می شوند (مرتضویان و سهراب وند، 1385؛ لی و سالمینن، 2009).

 

2-3-4-4- کاهش کلسترول سرم[79]

ثابت شده است که بيش–کلسترولي[80] در مورد کلسترول بد (نوع LDL) با احتمال حمله قلبي همبستگي مستقيم دارد و درمان پديده ياد شده، ريسک بيماري هاي قلبي را کاهش مي دهد. شواهد نشان داده اند که باکتري هاي لاکتوباسیلوس اسيدوفيلوس و برخي از گونه هاي بيفيدوباکتريوم مانند بیفیدوباکتریوم لاکتيس قادرند مقدار کلسترول را کاهش دهند.

[1] Functional food

[2]L.acidophilus

[3]B.bifidum

[4]Probiotic

[5]Probios

[6]Antibiotic

[7]Elie Metchnikoff

[8]Lilly & Stillwell

[9]Protozoa

[10]Fuller

[11]Intestinal microbial balance

[12]Food And Agriculture Organization Of The United Nations

[13]World Health Organization

[14]Dairy probiotic products

[15]Nondairy probiotic products

[16]Sour cream

[17]Butter milk

[18]Whey –based beverages/drinks

[19]Sweet/ Sweetened milk

[20]Confectionery

[21]Healthy snakes

[22] bacillus

[23]Enterococcus faecium

[24]Escherichia coli

[25]L.acidophilus

[26]L.amylovorous

[27]L. casei

[28]L. crispatus

[29]L. delbrueckii

[30] lactobacillus gasseri

[31] lactobacillus johnsonii

[32]L. paracasei

[33]L. plantarum

[34]L. reuteri

[35]L.rhamnosus

[36]L.salivarius

[37]L.brevis

[38]L.minutus

[39]L.leichmannii

[40]L.rogosa

[41]B.adolescentis

[42] B. animalis

[43]B.bifidum

[44]B.breve

[45]B infantis

[46]B.longum

[47]Generally recognized/regarded as safe

[48]Safe history of use

[49]Long history of safe

[50]Genetic interactions

[51]In-vivo

[52]In-vitro

[53]Human origin or human derived

[54]Gastric juice

[55]Adhession property

[56]Epithelial

[57]Colonization

[58]Helicobacter pylori

[59]salmonella

[60] listeria monocytogenes

[61]Clostridium.difficile

[62]Enterococcus

[63]Viability

[64]Off flover

[65]Off texture

[66]International Life Science Institute (ILSI)

[67]Antimutagenic

[68]Anticarcinogenic

[69]Promutagens

[70]Procarcinogens

[71]Immunuobiotics

[72]Antiinfection properties

[73]Bacteria versus bacteria

[74]Staphylococcus aureus

[75]Coliform

[76]pseudomonas aeruginosa

[77]Irritable bowel syndrome

[78]Constipation

[79]Serum cholesterol reduction

[80]Hypercholesterolemia


مبلغ واقعی 53,880 تومان    25% تخفیف    مبلغ قابل پرداخت 40,410 تومان

توجه: پس از خرید فایل، لینک دانلود بصورت خودکار در اختیار شما قرار می گیرد و همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال می شود. درصورت وجود مشکل می توانید از بخش تماس با ما ی همین فروشگاه اطلاع رسانی نمایید.

Captcha
پشتیبانی خرید

برای مشاهده ضمانت خرید روی آن کلیک نمایید

دیدگاه های کاربران (0)

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

این محصول آپدیت شد تاریخ 1397/05/26 اضافه شدن ویدیوی جدید بسم الله الرحمن الرحیم کسب درآمد اینترنتی سلام در دنیای اینترنت خیلی از آدم ها هستند که دوست دارند کسب درآمد کنند و به خیلی چیزها و ایده ها فکر میکنند . همه ما دوست داریم در کمترین زمان بهترین درآمد را داشته باشیم ...

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

پکیج کسب درآمداسان از اینترنت اپدیت جدید 15 اردیبهشت 1397 مناسب برای تمامی افرادباهرسن ودانشی این فرصت هرگز تکرار نمیشود عجله کنید تضمین100%بازگشت وجه درصورت عدم کسب این مبلغ هدیه ویژه پس از خرید این محصول: 1.نرم افزار کی به وای فای وصله نرم افزاری برای ...

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

-اد ممبر بینهایت- {افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و گروه تلگرام و...} Addmember نسخه ویژه(VIP) تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی و فیک و آموزش های آن، که در اینترنت و بازار به قیمت های بالا به فروش می رسد را یک جا و مرتب و منظم به همراه راهنما در هر بخش، با قیمتی کم در ...

افزایش قد با متد گرو تالر داینامیک

افزایش قد با متد گرو تالر داینامیک

بلند قامت بودن یک امتیاز بزرگ برای شماست! سلام بیتا بیات هستم کارشناس فیزیولوژی ورزشی،لازم دانستم قبل از این که شما با روش گرو تالر داینامیک آشنا شوید چند تا نکته رو صادقانه خدمتتان عرض کنم همانطور که تو اینستاگرام(khosh.andam@)نوشتم خیلی اتفاقی با این متد آشنا ...

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی و بدون نیاز به ارتقا توجه :مشکل امضا با کلید دیباگ دراین نسخه کاملا رفع شده و برنامه ها به بازار ارسال می شوند اگر به این مشکل برخوردید ما 10برابر پولتان را پس میدهیم. این نرم افزار بر روی اندروید قابل نصب میباشد 100% مورد تایید ...

نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی

نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی

شاه نعمت‌الله ولی نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی پر فروشترین کتاب نسخه خطی با بیش از 2000000 فروش تا کنون جهت سفارش بر روی لینک زیر کلیک نمائید . ...

مجموعه ی آموزش تعمیر لامپ کم مصرف (از مبتدی تا

مجموعه ی آموزش تعمیر لامپ کم مصرف (از مبتدی تا

کتاب آموزش تعمیر لامپ کم مصرف همانطور كه مي دانيد لامپ هاي كم مصرف بعد از مدتي ديگر روشن نمي شوند و نياز به تعمير دارند در بيشتر اين موارد مي توان با ساده ترين وسايل لامپ را در منزل تعمير كرد این مجموعه دارای 5 کتاب است که در آن نحوه عملکرد و روش های عیب یابی لامپ کم ...

کسب درآمد 300هزار تومان در 60دقیقه

کسب درآمد 300هزار تومان در 60دقیقه

کسب درآمد 300/000تومان در 60 دقیقه آپدیت مهرماه 97 نکته: دوستان عزیز یکی از سوالاتی که خیلی از کاربران میپرسند اینه که آیا پکیج شما همون پکیجی هستش که تو اینترنت زده (کسب درآمد ۳۰۰ هزار در 30 دقیقه ) ؟! نخیر ، اون (پکیج کسب درآمد ۳۰۰،۰۰۰ در ۳۰ دقیقه ) به شما باینری آپشن و فارکس ...

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی وفیک را یک جادریافت کنیدهرکدام از این نرم افزار ها در اینترنت و کافه بازاربه قیمت خیلی بالایی بفروش میرسند. نکته: پورسانت بازاریابی این محصول 60% است نسخه ی 100%تست شده با توجه به فیلترینگ تلگرام 15 اردیبهشت ...

آموزش افزایش سایز آلت تناسلی بدون دارو و دستگاه

آموزش افزایش سایز آلت تناسلی بدون دارو و دستگاه

اگر واقعا می خواهید با مشکلات جنسیتان به کلی خدا حافظی کنید لطفا مطالب زیر را با دقت بخوانید...! در اين سايت روشي را به شما معرفي مي كنيم براي بزرگ كردن آلت تناسلي كه نتايج فوق العاده اي براي شما در بر خواهد داشت،كه خودتان هم باور نمي كنيد: . . . 1-افزايش طول و ضخامت به ...

کتاب افزایش ممبر کانال تلگرام

کتاب افزایش ممبر کانال تلگرام

افزایش اعضای کانال تلگرام ، مهمترین دغدغه صاحبان کانال در این شبکه اجتماعی موبایلی است.در این مطلب موثرترین روش های افزایش اعضای کانال تلگرام را به شما آموزش خواهیم داد. در ابتدا ذکر این نکته لازم به نظر می رسد که افزایش اعضای کانال تلگرام ( Telegram ) با روش های غیر معمول ...

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

نام محصول: مجموعه صفرتاصد راه اندازی کارگاه جوراب بافی تهیه کننده: دوران راهبی انتشار: وبسایت بچه‌های نساجی دانشگاه یزد فرمت محصول: کتاب الکترونیکی(PDF) + ویدئو MP4 قابل پخش در: موبایل، تبلت، کامپیوتر و ... مخاطب این بسته آموزشی: تمام افراد مبتدی که حداقل سرمایه ...

دانلود کتاب آموزش ساخت انواع کابینت مدرن MDF

دانلود کتاب آموزش ساخت انواع کابینت مدرن MDF

نوع فایل:PDF زبان:فارسی حجم فایل:18KB در چند دهه اخیر با توجه به افزایش رشد آپارتمان سازی ، تعداد متقاضیان ساخت کابینت نیز افزایش پیدا کرد و با توجه به تغییر ماهیت کابینت ها از فلزی به MDF و تمایل به تغییر مکرر دکوراسیون آشپزخانه از سوی خانواده ها ، کابینت سازی نیز در میان مشاغل ...

دانلود کتاب آموزش خوشنویسی با قلم و خودکار همراه

دانلود کتاب آموزش خوشنویسی با قلم و خودکار همراه

محتوای این مجموعه کامل آموزش خوشنویسی: 1- آموزش خوشنویسی با خودکار 2-سرمشق های خوشنویسی 3- آموزش خط تحریری 4-آداب خوش نویسی فايده اول خوشنويسی: كه روحي و دروني است ٬رويت خط زيبا موجب بهجت روحي و حظ معنوي مي شود و البته بهره معنوي خوشنويس مضاعف و مبتدا است و آثار و بركاتي ...

کسب درآمد 650میلیون تومانی در یک روز کاملا تست

کسب درآمد 650میلیون تومانی در یک روز کاملا تست

این روزها با توجه به شرایط نامناسب اقتصادی کشور، کسب درآمد برای خیلی از افراد جامعه بسیار دشوار است. بسیاری از افراد به امید اینکه در آینده بتوانند یک شغل کارمندی داشته باشند به سختی درس می خوانند و عده ای دیگر که نتوانند درس بخوانند نیز راه های دیگری را انتخاب می کنند. ...

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

برای درآمدزایی فوق العاده، فقط توضیحات زیر را تا انتها بخوانید. ما درآمد شما را تضمین می کنیم. واقعا ده میلیون تومن درآمد ماهیانه هیچ چیز خاصی نیست. اینقد واسه خودتون بزرگ و دست نیافتنیش نکنین دوستان من، اگه به ضمیرناخودآگاه خودتون القا کردین که اون بزرگه و شما ...

آموزش برنامه نویسی آردوینو

آموزش برنامه نویسی آردوینو

معرفی آردوینو : آردوینو یکی از معروف ترین platform های متن باز است که روی برد های خود از میکروکنترلر های AVR و ARM شرکت atmel استفاده کرده است . هدف اردوینو استفاده از مدار چاپی واحد بود که توانست باعث شود توزیع دهنگان این platform باهم به اشتراک گذاری کد ها و شماتیک پروژه ی ...

چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان

چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان

کتاب چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان کتاب چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان خیلی از وقت ها دوست داشته اید شخص و یا همسر خود را عشق خود نمایید. عاشق شدن به تمام معنا، طوری که هیچ کسی را به اندازه شما دوست نداشته باشد شما را کامل قبول ...

تماس و پیامک ناشناس و رایگان با شماره

تماس و پیامک ناشناس و رایگان با شماره

برنامه تماس و ارسال پیام رایگان به دیگران با شماره ناشناس به صورت کاملا رایگان بدون نیاز به روت به وسیله این برنامه میتوانید با شماره دلخواه خود به دیگران زنگ بزنید. یعنی زمانی که شما با دیگران تماس می گیرید شماره دلخواهی که شما در برنامه وارد کرده اید برای شخصی که ...

چگونه هر کسی را عاشق خود کنیم ؟

چگونه هر کسی را عاشق خود کنیم ؟

چگونه هر کسی را عاشق خود کنیم ؟ خیلی از وقت ها دوست داشته اید شخص و یا همسر خود را عشق خود نمایید. عاشق شدن به تمام معنا، طوری که هیچ کسی را به اندازه شما دوست نداشته باشد شما را کامل قبول داشته باشد و یا می خواهید دل کسی را بدست بیاورید و در این راه همیشه با شکست مواجه شده ...

دانلود رایگان کتاب رستاخیز مردگان العضیف pdf نسخه

دانلود رایگان کتاب رستاخیز مردگان العضیف pdf نسخه

معرفی کتاب:رستاخیز مردگان العضیف ترجمه شده نسخه فارسی عربی وانگلیسی (رستاخیز مردگان العضیف)کتاب نکرونومیکون ( آخرت مردگان ) و یا کتاب دیوانه کننده القابی است که روی این کتاب نهاده اند.!! نام دیگرش ولی الضعیف است..!! مؤلف اصلی این کتاب فردی بدوی اهل شام به نام عبدل ال حضرت در سال ...

کسب و کار اینترنتی در منزل

کسب و کار اینترنتی در منزل

کسب درآمد میلیونی اینترنتی و تضمینی در منزل جدید ترین و مطمئن ترین روش کسب درآمد در سال 1394 تعهد و ضمانت ما : در عرض فقط یک ساعت اول کسب درآمد نمایید بعد از درآمد آن این مجموعه را خریداری نمایید می دانیم همه ما از مطالب تبلیغاتی و الکی که در مورد کسب و کار اینترنتی است خسته ...

اینترنت رایگان همراه اول و ایرانسل !!!!!

اینترنت رایگان همراه اول و ایرانسل !!!!!

توجه توجه روش هایی که کاملا قانونی هستند اما جایی آن ها را پیدا نمیکیند این روش ها بسیار ساده و کاربردی هستند و تنها با طی مراحلی ساده شما می توانید در کم تر از دو دقیقه حداقل ۱ گیگ اینترنت رایگان همراه اول و ۱۴ گیگ اینترنت رایگان ایرانسل دریافت کنید. بعضی وقت ها پیش ...

آموزش رایگان کسب درآمد از سایت الیمپ

آموزش رایگان کسب درآمد از سایت الیمپ

خیلی از دوستان سوال پرسیدن در مورد نحوه ثبت نام که ما در ویدیو زیر تمام موارد را آموزش دادیم در ویدیو زیر در مورد نحوه ثبت نام در سایت الیمپ و آشنایی با تمام اجزای مهم سایت الیمپ توضیح دادیم . برای رفتن به سایت الیمپ کلیک کنید برای شناخت کار با اندیکاتور ...

ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps

ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps

- ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps ردیابی و کنترل از از راه دور ، با وارد کردن شماره موبایل نرم افزار ردیاب شماره موبایل کاملا ایرانی و فارسی بدون نیاز به فعال بودن GPS گوشی شما و طرف مقابل با استفاده از این نرم افزار ردیاب شماره موبایل فرزندان و افراد ...

اپلیکیشن سامانه مخابرات همراه

اپلیکیشن سامانه مخابرات همراه

اپلیکیشن فوق العاده و کم یاب سامانه مخابرات با امکانات زیر که گویای محتواست قابلیت استعلام شماره موبایل قابلیت کشف مزاحم تلفنی قابلیت دریافت ریز مکالمات مشترکین تلفن همراه مشترکین حقوقی مشترکین تلفن ثابت پیش شماره ها ...

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

نام محصول: مجموعه صفرتاصد راه اندازی کارگاه جوراب بافی تهیه کننده: دوران راهبی انتشار: وبسایت بچه‌های نساجی دانشگاه یزد فرمت محصول: کتاب الکترونیکی(PDF) + ویدئو MP4 قابل پخش در: موبایل، تبلت، کامپیوتر و ... مخاطب این بسته آموزشی: تمام افراد مبتدی که حداقل سرمایه 5 میلیونی ...

آموزش کسب درآمد از اینترنت

آموزش کسب درآمد از اینترنت

آیا می دانید؟ یک راز مهم در مورد سایت های کسب درآمد از اینترنت که ممکن است ندانید. می دانید چرا سایت های مختلفی که دیده اید نتوانسته اند به شما کمک کنند کسب درآمد کنید؟حقیقت این است که اکثر این سایت های آموزشی برای کسب درآمد در اینترنت توسط ...

سوال عملی ICDL 2 همراه با جواب - ( سری اول )

سوال عملی ICDL 2 همراه با جواب - ( سری اول )

سوالات عملی ICDL2 همراه با جواب (ویندوز - اینترنت و ایمیل ) تعداد فایل : 7 نوع فایل : Pdf ...

سوال عملی Power Point با جواب

سوال عملی Power Point با جواب

دانلود نمونه سوال قطعی پاورپوینت با جواب تشریحی تعداد فایل : 2 نوع فایل : Pdf ...


مطالب تصادفی

  • استفاده از نشاسته اصلاح شده هیدروکسی پروپیل دی استارچ فسفات به عنوان جایگزین روغن در سس مایونز  ....
  • استفاده از عصاره برگ زیتون به جای آنتی اکسیدان ها و نگهدارنده های سنتزی در سس مایونز و ارزیابی تغییرات فیزیکوشیمیایی .....
  • استخراج لیکوپن از ضایعات گوجه فرنگی.....
  • استخراج پلی ساکارید از برگ گیاه هفت کول و بررسی فعالیت ضد اکسایشی و ضد میکروبی آن....
  • استخراج پروتئین از کنجاله آفتابگردان و بررسی ویژگی‌های عملکردی آن....

بندرعباس

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب