تماس با ما

فید خبر خوان

نقشه سایت

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب


اگر به یک وب سایت یا فروشگاه رایگان با فضای نامحدود و امکانات فراوان نیاز دارید بی درنگ دکمه زیر را کلیک نمایید.

ایجاد وب سایت یا
فروشگاه حرفه ای رایگان

دسته بندی سایت

محبوب ترین ها

پرفروش ترین ها

پر فروش ترین های فورکیا


پر بازدید ترین های فورکیا

برچسب های مهم

پیوند ها

اشتراک در خبرنامه

جهت عضویت در خبرنامه لطفا ایمیل خود را ثبت نمائید

Captcha

آمار بازدید

  • بازدید امروز : 4072
  • بازدید دیروز : 4878
  • بازدید کل : 1196815

شبهه ابن‌کمّونه؛ پیشینه و تحلیل پاسخ‌ها.....


شبهه ابن‌کمّونه؛  پیشینه و تحلیل پاسخ‌ها.....

چکیده:

آنچه در این نوشتار مورد تحقیق قرار گرفته، بررسی شبهه ایست منسوب به ابن‌کمّونه که در لسان فلاسفۀ آن زمان به عنوان یک معمای پیچیده و چالشی جدّی برای برهان‌های توحید واجب الوجود مطرح شده است. شبهه، دارای ریشه ای مشترک در میان اعتقاد مغان ایرانی به ثنویت و اصالت وجود در نزد حکماء مشاء است. ابن‌کمّونه شبهه خود را از نارسایی‌هایی که در میان این دو اعتقاد فلسفی وجود داشته، مطرح کرده است. تلاش این رساله بر آن بوده تا اعتقاد همۀ فلاسفه به وجود کامل مطلق و عدم امکان تصور اصالت ماهیت دربارۀ واجب الوجود حتّی در میان معتقدان به اصالت ماهیت را نشان دهد. بنابر این اساس، شبهه ناشی از یک برداشت اشتباه از برهان‌های اثبات توحید دربارۀ واجب الوجود بوده که حتی خود ابن‌کمّونه نیز بدان معترف است؛ در واقع وجوب وجود هیچ‌گاه نمی‌تواند زائد بر ذات فرض شود. اگر تصویر واجب الوجود در برهان‌های توحید ابن‌سینا بدرستی تبیین شود این شبهه از اساس باطل می‌شود. با این همه حتّی در صورت قبول اصل شبهه، جواب‌های مختلفی از سایر حکماء همچون فارابی، سهروردی، میرداماد و ملاصدرا با در نظر گرفتن مکتب‌های مختلف فلسفی مثل اصالت ماهیت و اصالت وجودِ مشائی و حکمت متعالیه در این نوشتار آورده شده است.

در ادامه سعی شده در کنار براهین فلسفی، برهان‌های کلامی همچون برهان فرجه و برهان تمانع نیز با تقریری فلسفی آورده شود و از آن طریق هم، این شبهه مورد توجه قرار گیرد تا بررس و تحلیل این شبهه از تمامی جوانب کامل شود.

لازم بذکر است در مجموعه سیزده پاسخ بر این شبهه در این رساله آورده شده که همگی به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است.

 الف

فهرست اجمالی

  • مقدمه و روش تحقیق
  • بخش اول: ابن‌کمّونه و شبهۀ وی
  • فصل اول: زندگی نامۀ اجمالی و مهم‌ترین آثار
  • فصل دوم: شبهۀ ابن‌کمّونه و پیشینۀ آن
  • طرح و توضیح شبهه
  • بخش دوم: پاسخ به شبهۀ ابن‌کمّونه
  • فصل اول: پاسخ بر اساس اصالت ماهیت
  • فصل دوم: پاسخ بر اساس اصالت وجود مشائی
  • فصل سوم: پاسخ بر اساس اصالت وجود حکمت متعالیه
  • فصل چهارم: پاسخ‌های دیگر ملاصدرا
  • فصل پنجم: پاسخ‌های عام
  • فصل ششم: برهان تعیّن ابن‌سینا و شبهه ابن‌کمّونه
  • فصل هفتم: پاسخ‌های کلامی
  • بخش سوم: جمع بندی مطالب
  • منابع

 ب

فهرست تفصیلی

مقدمه و روش تحقیق..1

ضرورت تحقیق...2

اهمیت موضوع..3

لزوم تحقیق بیشتر...3

هدف از تحقیق..4

روش تحقیق...4

فرضیات مناسب جهت حل شبهه...4

پیشینه مسأله.....5

بخش اول

(ابن‌کمّونه و شبهه وی)

فصل اول:

زندگی اجمالی......................................................................................................................................................8

مهم‌ترین آثار ابن‌کمّونه.......................................................................................................................................10

الف) شروح ابن‌کمّونه........................................................................................................................................10

ب) کتاب‌ها و رساله‌های مستقل........................................................................................................................10

فصل دوم:

پیشینه شبهه........................................................................................................................................................14

ج

فصل سوم:

طرح و توضیح شبهه..........................................................................................................................................18

برهان‌های ابن‌کمّونه در اثبات توحید ذاتی.........................................................................................................20

نکته اول: وحدت حقّه......................................................................................................................................21

نکته دوم: وجوب عرض عام است..................................................................................................................25

نکته سوم: وجوب وجود ذاتی باب برهان است.................................................................................................26

نکته چهارم: وجوب وجود محمول من صمیمه است.......................................................................................26

نکته پنجم: اصالت در ذات واجب الوجود........................................................................................................28

بخش دوم

(پاسخ به شبهه)

فصل اول:پاسخ بر اساس اصالت ماهیت.......................................................................................................34

جواب اول..........................................................................................................................................................35

معقولات اولی و ثانوی.......................................................................................................................................36

معقول ثانوی و تفصیل در قول حکماء..............................................................................................................37

جواب دوم (جواب علامه طباطبایی ره)..............................................................................................................45

جواب سوم (جواب امام خمینی ره)...................................................................................................................47

فصل دوم:پاسخ بر اساس اصالت وجود مشائی.............................................................................................48

جواب اول (جواب فارابی)................................................................................................................................49

جواب دوم (جواب امام خمینی ره)....................................................................................................................52

د

فصل سوم:پاسخ بر اساس اصالت وجود حکمت متعالیه............................................................................54جواب اول: قائدۀ بسیط الحقیقه.........................................................................................................................56

جواب دوم: قائدۀ صرف الشی...........................................................................................................................62

جواب سوم: برهان صدیقین...............................................................................................................................65

فصل چهارم: پاسخ دیگر ملاصدرا.................................................................................................................67

فصل پنجم: پاسخ عام.....................................................................................................................................72

فصل ششم:برهان تعیّن ابن‌سینا و جواب شبهه.............................................................................................78

فصل هفتم:پاسخ‌های کلامی.........................................................................................................................86.

الف)برهان تمانع................................................................................................................................................91

ب) برهان فرجه.................................................................................................................................................97

بخش سوم

(جمع بندی مطالب و ارزیابی شبهه)

جمع بندی پاسخ‌ها..........................................................................................................................................116

ارزیابی شبهه....................................................................................................................................................121

تقریر منطقی در نفی ماهیت واجب ................................................................................................................122

بیان میر داماد در نفی ماهیت واجب................................................................................................................123

تقریر کلامی.....................................................................................................................................................123

نتیجه گیری......................................................................................................................................................126

هـ

مقدمه و روش تحقیق

 ضرورت تحقیق:

اولین اصلی که رکن دعوت همۀ انبیای الهی بوده توحید است. بااینکه در طول تاریخ، توحید غرض اصلی از ارسال رسل و انبیای اللهی بوده است. امّا توحید در آئین اسلام رنگ بوی کامل‌تری پیدا کرد. توحید بر طبق آموزه‌های اسلام، سر منشاء دیگر عقائد و اندیشه‌های دینی شد، بطوری که در هیچ یک از ادیان گذشته وحدت حقّۀ پروردگار بدین شکل مورد توجّه قرار نگرفته بود. به همین دلیل طبیعتاً یکی از مهم‌ترین مباحث فلسفه اسلامی اثبات توحید ذاتی پروردگار و حل معضلات این بحث است.

همواره در قرآن کریم وصف وحدت در کنار قهاریت پروردگار ذکر شده است. چنانچه می‌فرماید: «یا صَاحِبَی السِّجْنِ أَأَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُونَ خَیرٌ أَمِ اللّه الْوَاحِدُ الْقَهَّار.» (قرآن، یوسف (12)، 39)

تنها چیزی که هیچ گونه مقهوریتی در او راه ندارد واحد حقّهیا همان کامل مطلق است؛ به همین دلیل منظور از وحدت در کنار قهاریت، همان وحدت حقّه است که در ادامه به تفصیل مورد بررسی قرار خواهد گرفت.[1] شاید مهم‌ترین دلیل شهرت شبهه ابن‌کمّونه سخت بودن آن است و این هم ناشی از عدم توجّه به کامل مطلق بودن واجب الوجود است.

درجهان بینی اسلامی نیز توحید اساس و محور اصلی سایر عقائد دینی بوده است؛ توحید در رأس مخروط معارف اسلامی قرار می‌گیرد و تمام معارف دیگر از این اصل منشعب می‌شوند؛ به فرمودۀ علامۀ طباطبایی:

توحید وقتی گسترش پیدا کند می‌شود کل اسلام و اسلام وقتی فشرده شود، توحید مثل یک گنجینه فشرده‌ای است که در ظاهر به عنوان یک اصل اعتقادی ساده جلوگر می‌شود، امّا هنگامی که باز بشود و گسترش پیدا کند، کل اسلام را در بر می‌گیرد. (مصباح،توحید در نظام …، ص15)

در إلهیات بالمعنی ألاخص نیز اولین چیزی که بعد از اثبات وجود خداوند مورد بررسی قرار می‌گیرد، توحید ذاتی است. توحید در بارۀ واجب الوجود، از سه جهت توحید ذاتی، افعالی و صفاتی مورد توجّه است.

اهمیت موضوع:

امّادلیل پرداختن به این شبهه به طور خاص، ایجاد تشویش و چالشی بوده که توجّه عمده فلاسفۀ قدیم را به خود جلب کرده و برهان‌های اثبات توحید ذاتی پروردگار را مورد محک جدّی قرار داده است. میرداماد در رساله التقدیسات خود که آن را به دلیل درخواست یکی از شاگردانش برای جواب دادن به شبهه ابن‌کمّونه نوشته است، این شبهه را معمای پیچیده و دشواری مطرح می‌کند که تمام براهین توحید را تحت الشعاع قرار داده است. وی می‌نویسد:

بدرستی در اینجا معمای پیچیده و دشواری است: از جمله براهینی که در باره توحید ذاتی پروردگار متداول است، فرض ذات مشترک بین دو واجب الوجود بالذات است. او حقیقت وجوب و وجود بالذات است. منزه است خدای متعالی بالذات از شریک و شبیه و مانند و ضد. امّاجائز است، اینکه در نگاه اول ممکن باشد فرض تعدد واجب الوجودهایی که ذاتشان مجهول الکنه بوده و هر یک از دیگری به تمام ذات متفاوت باشد. هر کدام به ذات خود موجودند و وجوب وجود از ذاتشان منتزع می‌شوند. (میرداماد، التقدیسات، ج1، ص 115){1}

بنابراین شبهه ابن‌کمّونه به دلیل بررسی برهان‌های توحید ذاتی پروردگار و ارزیابی جامعیت و یا کاستی براهین توحید در فلسفۀ اسلامی از اهمیت ویژه‌ای برخودار است.

لزوم تحقیق بیشتر:

به دلیل طرح این شبهه در زمانی که اصالت با ماهیت قلمداد می‌شده و همچنین عدم انحصار اصالت وجود، در حکمت متعالیه لازم دیده شده تا که این شبهه از طریق تمام مکتب‌های فلسفی و کلامی مورد بررسی قرار گیرد.

اگرچه دربارۀ این شبهه در اکثر کتاب‌های فلسفی بحث شده است، امّا بخاطر انحصار اکثر جواب‌ها در شرح و توضیح نظریات ملاصدرا، در این نوشتار سعی شده تا علاوه بر بررسی نظریات ملاصدرا و ارزیابی صحت ادعای او مبنی بر انحصار جواب شبهه در قاعدۀ بسیط الحقیقه، جواب‌های دیگری نیز آورده شود. جهت دیگری که بررسی دوباره شبهه را لازم می‌کرد، صحت برهان‌های ابن‌سینا و کافی بودن برهان‌های او در جواب از این شبهه است. علاوه بر آنچه گفته شد، تا کنون بصورت مدون جواب‌های افراد دیگری همچون سهروردی و میرداماد دربارۀ شبهۀ ابن‌کمّونه مورد توجّه قرار نگرفته است. لذا کلیۀ پاسخ‌های مکتب حکمت متعالیه و حکمت اشراق و مشاء در این نوشتار آورده شده است.

هدف از تحقیق:

هدف عمده از تدوین این پایان نامه نشان دادن اعتقاد همۀ فلاسفه به کامل مطلق بودن واجب الوجود و اعتقاد به اصالت وجود در واجب الوجود است. چرا که حتی اگر این شبهه در فضای اصالت ماهیت هم مطرح شود، باز هم چاره‌ای از اصالت وجود در ذات واجب الوجود نیست. در واقع سؤال اصلی، بررسی جواب‌های فلاسفه مختلف به این شبهه بوده و در کنار آن این سؤال فرعی بیان می‌شود که آیا کسی تا بحال در بارۀ واجب الوجود معتقد به اصالت ماهیت بوده است؟ اگر بلی، آیا همان معنای مصطلح در زمان بعد از میرداماد مراد است؟

روش تحقیق:

توحید واجب الوجود در چند مقام قابل بررسی است؛ در این مقام به توحید ذاتی پروردگار خواهیم پرداخت. استدلال‌های توحید ذاتی خداوند منحصر در برهان‌های منطقی نیست و شامل برهان‌های خطابی و جدلی نیز خواهد بود و لذا در این نوشتار از آن‌ها نیز استفاده می‌شود.

توحید ذاتی گاهی با یکی بودن خداوند به معنای واحدیت قابل بررسی است و گاهی با بساطت ذات او که ملازم معنای احدیت است، اثبات می‌شود. استدلال‌های حکمای مسلمان در اثبات توحید ذاتی خداوند بر پایۀ تناهی علل و اینکه زنجیره علت‌ها به چیزی منتهی می‌شود که غیر معلول است، بنا شده است. این موجود غیر معلول اگر در ذات خود مرکب باشد، نیازمند به اجزاء خواهد بود. ترکیب در ذات گاهی با عدم بساطت در ذات و گاهی با وجود شریک و اشغال بخشی از هستی توسط این شریک، حاصل می‌شود.

فرضیات مناسب جهت حل شبهه:

اگر نفی وجود شریک از طریق بساطت ذات و برهان‌های این چنینی باشد، از برهان‌های پیشینی استفاده شده و اگر اثبات توحید از طریق اثبات اینکه تمام موجودات در عالم از یک مبداء سرچشمه می‌گیرند باشد، از برهان پسینی استفاده شده است. برای حل شبهه در فضای اصالت ماهیت ابتدا به بررسی تحقق داشتن وجوب وجود و اینکه آیا اینگونه معقولات ثانی در خارج هم وجود دارند، یا اینکه صرفاً ساخته و پرداخته ذهن هستند، پرداخته می‌شود. در فضای اصالت وجود مشائی به کمال مطلق بودن خداوند و امکان یا عدم امکان اشتراک دو امر در کامل مطلق بودن پرداخته می‌شود. و در پایان در فضای حکمت متعالیه به بساطت و امتناع برداشت یک مفهوم واحد از دو امر متباین پرداخته می‌شود.

آنچه گفته شد همان برهان‌های پیشینی یا برهان‌هایی که قبل از خلقت عالم هم می‌توانند مورد بررسی قرار گیرند، نامیده شده. بعد از این، نوبت به برهان‌هایی می‌رسد که پسینی هستند و بررسی آن‌ها مستلزم در نظر گرفتن خلق کردن واجب الوجود هم هست. برهان فرجه و برهان تمانع، استدلال‌هایی هستند که در اصل کلامی، ولی با شیوه‌ای فلسفی در بخش مورد توجه قرار می‌گیرند.

پیشینه مسأله:

نظر به اینکه پیشینۀ شبهه یکی از مفاد عنوان اصلی پایان نامه است، تفصیل این مبحث در ضمن متن پایان نامه خواهد آمد.

 بخش اول:

ابن‌کمّونه و شبهۀ وی

  • زندگی اجمالی
  • مهم‌ترین آثار
  • پیشینۀ شبهه
  • طرح و توضیح شبهه

 فصل اول:

زندگی نامه اجمالی ابن‌کمّونه و مهم‌ترین آثار وی

 «عزالدوله سعد ابن منصور نجم الدوله بن حسن بن هبّه الله کمونی اسراییلی بغدادی فیلسوف قرن هفتم هجری که دارای تألیفات بسیاری در زمینه فلسفه وحکمت است.» (آقا بزرگ، الذریعه، ج 2، ص 286) «خود او (ابن‌کمّونه) در کتاب البلدان در ذیل شهر قزوین ابو القاسم بن هبه الله کمونی یهودی را جد پنجم خود معرفی می‌کند.»(نسخۀ خطی ظاهریه، ص 7، به نقل کتاب دائره المعارف بزرگ اسلامی، مدخل ابن‌کمّونه، سجادی، ج 4، ص 7)

آنچه از نام فرزندان وی بر می‌آید این است که در ظاهر پیوند وثیقی با اسلام خورده‌اند.امّا دربارۀ مذهب واقعی ابن‌کمّونه اختلاف بسیاری وجود دارد.آقا بزرگ بخاطر سلام و صلوات ابن‌کمّونه بر پیامبر اکرم (ص) در ابتدای رساله‌های خود او را مسلمان می‌خواند. امّا بنا بر حوادث پیش آمده در اواخر عمر وی این احتمال ضعیف بنظر می‌رسد. عباسیان در سال 656 ق سقوط کردند وحکومت بطور موقت از دست مسلمانان خارج شد و به دست رهبران بودایی افتاد.

کتاب تنقیح الابحاث فی البحث عن الملل الثلاث در زمان حکومت هولاکو بودایی مسلک نشر یافت، و در این شرایط، هولاکو بدلیل احتمال گرایش دوبارۀ مسلمانان به عباسیان و نیزتمایل مسیحیان به حکومت روم، به‌یهودیان روی آورده و والیان خود را از ایشان انتخاب می‌کرد. اگر چه ابن‌کمّونه ابتدا تظاهر به اسلام می‌کرد امّا پس از نفوذ دوبارۀ یهودیان و تکیه حاکمان مغول به آن‌ها، به همراهی با آن‌ها پرداخت وصاحب مشاغل اجتماعی شد که خود در ابتدای کتاب الکاشف به آن‌ها اشاره می‌کند.«در 19 ذی القعده 676 ق ابن‌کمّونه گرانبارترین رساله مستقل خود در باره فلسفه را نگاشت که بعدها تحت عنوان الکاشف یا الجدید فی الحکمه‌یا عنوان‌های مشابه دیگر تغییر یافت و به دولتشاه پسر سنجر الصاحب 624 ق تقدیم کرد» (ساکت، فیلسوف یهودی، کتاب ماه فلسفه، ص 94)

نکته جالب توجّه این است که ابن‌کمّونه این شبهه را در همین کتاب طرح می‌کند.

چندی بعد مسلمانان پس از شیوع مطالب کتاب تنقیح الابحاث علیه وی شوریدند و تصمیم به قتل او گرفتند. ابن فوطی در الحوادث الجامعه در این باره چنین می‌نویسد:

  در این سال شهرت یافت که ابن‌کمّونه کتابی به نام تنقیح الابحاث فی البحث عن الملل الثلاث تألیف کرده است و در آن پیامبران گذشته را یاد کرده و نسبت به آنان اسائه ادب نموده است. این شهرت برآن شد که عوام بغداد بر آشفتند و جمعیت کرده به جانب منزل وی رفتند تا خانه‌اش را خراب کنند و خود او را بکشند. امیر تمسکای شحنۀ عراق و مجدالدین ابن اثیر و جماعتی از امراء سوار شدند و به سوی مدرسه مستنصریه رفتند و از قاضی القضاتو مدرسین مدرسه خواهش کردند ابن‌کمّونه را بخواهند و در این باره تفتیشش کنند و مردم را نیز به نصایح خویش از کشتن ابن‌کمّونه باز دارند و آتش این فتنه خاموش سازند. ابن‌کمّونه متواری شد و خود را درجایی پنهان کرد. اتفاقاً آن روز، روز جمعه بود و قاضی القضات برای اقامه نماز جمعه به مرکب سوار شده به سوی مسجد می‌رفت. شاید با نصیحت آن‌ها را آرام کند. ولی سخنان او در مردم تاثیری نکرده خود او را هم دشنام داده و به جانبداری از ابن‌کمّونه و دفاع از او متهمش کردند. شحنۀ بغداد برای خاموش کردن فتنۀ عوام فرمان داد تا در میان مردم ندا کردند که روز دیگر پگاه مردم در خارج شهر حاضر شوند تا ابن‌کمّونه را که فردا خواهند سوخت، خود به چشم خویش مشاهده کنند. مردم از شنیدن این خبر آرام گرفتند و متفرق شدند و برای آن امر هم دیگر حاضر نشدند و فتنه بدین طریق تسکین یافت. ابن‌کمّونه هم در صندوقی نهاده به حله نزد فرزندش که در آنجا کاتب دیوان بود، بردند. در آن شهر چندی بود وهمان‌جا وفات کرد.(ابن فوطی، الحوادث الجامعه، ص 304)

آنچه از حوادث تاریخی و اظهار نظر دیگر اندیشمندان بر می‌آید این است که او اعتقادی به اسلام نداشته و شرایط سیاسی دوران عباسیان و جامعه او را به این سمت سوق داده است. (سجادی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، مدخل ابن‌کمّونه ج 4، ص 269) شهرت ابن‌کمّونه بیشتر بخاطر شبهات منسوب به وی است که آن هم توسط دانشمندان بعد از او منتشر شد، به طوری که به غیر از اشارات ابن فوطی در هیچ جای دیگر نامی از وی در میان آثار دانشمندان هم عصر خودش به میان نیامده است.

 مهم‌ترین آثار ابن‌کمّونه

کتاب‌های ابن‌کمّونه را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد:

بخش اول: شرح‌های ابن‌کمّونه

  1. التعالیق علی السؤالات المراد علی الاصولیین من کتاب المعالم. شرحی انتقادی بر کتاب المعالم فخرالدین رازی است و در سال 667 نوشته شده است. 2. شرح تلویحات با عنوان التلویحات و التنقیحات. این شرح بر کتاب تلویحات سهروردی و در آغز سال 667 ق نوشته شده است. 3. شرح الاشارات با عنوان شرح الاصول و الجمل من مهمات العلم و العمل . این شرح بر کتاب اشارات و تنبیهات ابن‌سیناست. ابن‌کمّونه در ابتدای این کتاب، شرح خود را به شدت وامدار شرح خواجه نصیر الدین طوسی می‌داند. این شرح در پایان 671 ق به پایان رسیده است.

بخش دوم: کتاب‌ها و رساله‌های مستقل

از ابن‌کمّونه در کتابخانه‌های جهان کتاب‌های زیادی موجود است که برخی از مهم‌ترین آن‌ها بدین قرارند:

1. کتاب التنقیح الابحاث فی البحث عن الملل الثلاث که یکی از مهم‌ترین آثار ابن‌کمّونه است. الابحاث عن الملل الثلاث یا تنقیح الابحاث، این اثر که موجب شورش مردم و ایراد اتهام بر ابن‌کمّونه شد. نسخ متعددی از این کتاب وجود دارد و نیز در 1967م به تصحیح موشه پرلمان در لوس‌آنجلس به چاپ رسید. کتاب تنقیح الابحاث نمودار عقاید کلامی ابن‌کمّونه است. این کتاب شامل چهار باب با عناوین نبوت به طور عام، نبوت موسی، نبوی عیسی و نبوت محمد صلی الله علیه و آله است، برای مثال او می‌گوید دایرۀ ادراک و عقل محدود و مقام نبوت فراتر از آن است و از این روست که مردم سخنان پیامبران را باور ندارند. وی 3 خصلت برای پیامبر شمرده است: الف - قوت نفسانی او را خاصیتی باشد که بتواند در نفوس دیگران و نیز عامۀ جهان تأثیر کند و صورتی را زایل گرداند و صورتی دیگر ایجاد نماید. ب - قوۀ نظری (عقل نظری) او چنان صافی باشد که بتواند همۀ دانش‌ها را از مبدأ فیض دریابد. ج - در خواب و بیداری از امور غیبی آگاهی یابد، بدان سان که تردیدی در صحت آن‌ها روا ندارد. برخی از پیامبران هر 3 خصلت را دارند و برخی 2 خصلت و بعضی دیگر یکی از آن 3 را. در بخش مربوط به‌یهودیت، اعتراضات وارد برآن را به طور خلاصه و پاسخ به آن‌ها را مفصل بیان کرده، امّا در ابواب سوم و چهارم عکس این روش را پیش گرفته است، یعنی ایرادات را به تفصیل آورده و پاسخ‌ها را به اجمال بیان داشته است. برخی از ایرادات متوجّه انجیل و قرآن است و گویا همین معنی سبب شده که او را ملحد بخوانند. بر این کتاب ردیه‌هایی نوشته شده است، از جمله: ردّ تنقیح الملل الثلاث، اثر حکیم مؤیدالدین سموئیل، دیگری الدر المنضود فی الرد علی فیلسوف الیهود، اثر ابن ساعاتی و نیز نهوض حثیث النهود الی دحوض خبیث الیهود، اثر شیخ زین‌الدین ابن محمد ملطی شافعی (همانجا). از این ردیه‌ها معلوم می‌شود که ابن‌کمّونه را یهودی دانسته‌اند و به همین سبب برخی او را فیلسوف یهود لقب داده‌اند.

2. ملتقط تلخیص‌المحصل، کهمنتخبی‌است ازاثرخواجه‌نصیرالدین طوسی که به خط ابن‌کمّونه نوشته شده و تاریخ کتابت آن 670ق است.

3 . الملتقط من کتاب زبدۀ النقض و لباب الکشف، در شرح اشارات ابن‌سینا و نقض و ایراد بر او که اصل آن از نجم‌الدین احمد بن ابوبکر بن محمد نخجوانی است و ابن‌کمّونه آن را خلاصه کرده است. رساله‌های دیگری نیز با عنوان «ملتقط» از ابن‌کمّونه یاد شده است.

4. التنقیحات فی شرح التلویحات، که شرحی است بر تلویحات شهاب‌الدین سهروردی. گویا شهرزوری صاحب کتاب نزهۀ الارواح نیز شرحی به همین نام بر تلویحات داشته است. شارح (ابن‌کمّونه) در مقدمۀ کتاب پس از ستایش پروردگار و درود بر پیامبر اسلام و خاندان او، گوید چون تلویحات بسیار موجز بود، گروهی از بزرگان از من خواستند که پیچیدگی‌های این کتاب را روشن کنم و من با شتاب، خواست آنان را اجابت کردم، ولی فرصت نیافتم که آن را مجدداً بررسی کنم. کتاب شامل دو بخش منطق و طبیعیات است و صفحه ای از باب الهیات را نیز دارد. شرح ابن‌کمّونه بر باب منطق کتاب تلویحات نسبتاً مفصل است و در بحث دلالت‌ها نکات جالبی مطرح کرده است. در باب اجزاء علوم دینی مبادی و موضوع و مسائل، تحقیق دقیقی دارد و به نظر می‌رسد که از ابن‌سینا در این باب استفاده کرده است. در بخش طبیعیات جواهر افراد را مورد بررسی قرار داده و در ابطال ترکیب اجسام از ذرات اصرار ورزیده است.

5. الجدید فی الحکمه، که در 1403ق به کوشش حمید و عیدالکبیسی در بغداد به چاپ رسیده است و حاوی مسائل عمومی فلسفه است. این کتاب دارای 290 صفحه و یک دوره کامل منطق، طبیعیات و الهیات است. کتاب در بر دارندۀ هفت باب است و هر باب از هفت فصل تشکیل شده است.

  1. بخش اول، فصل سوم، نکته اول، ص 21.


مبلغ واقعی 51,720 تومان    26% تخفیف    مبلغ قابل پرداخت 38,273 تومان

توجه: پس از خرید فایل، لینک دانلود بصورت خودکار در اختیار شما قرار می گیرد و همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال می شود. درصورت وجود مشکل می توانید از بخش تماس با ما ی همین فروشگاه اطلاع رسانی نمایید.

Captcha
پشتیبانی خرید

برای مشاهده ضمانت خرید روی آن کلیک نمایید

  انتشار : ۲۲ اسفند ۱۳۹۶               تعداد بازدید : 80

برچسب های مهم

دیدگاه های کاربران (0)

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

این محصول آپدیت شد تاریخ 1397/01/27 بسم الله الرحمن الرحیم سلام در دنیای اینترنت خیلی از آدم ها هستند که دوست دارند کسب درآمد کنند و به خیلی چیزها و ایده ها فکر میکنند . همه ما دوست داریم در کمترین زمان بهترین درآمد را داشته باشیم مثلا یک فرد به طور میانگین اگر 12 ساعت کارکند و ...

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

پکیج کسب درآمداسان از اینترنت اپدیت جدید 15 اردیبهشت 1397 مناسب برای تمامی افرادباهرسن ودانشی این فرصت هرگز تکرار نمیشود عجله کنید تضمین100%بازگشت وجه درصورت عدم کسب این مبلغ هدیه ویژه پس از خرید این محصول: 1.نرم افزار کی به وای فای وصله نرم افزاری برای ...

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

-اد ممبر بینهایت- {افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و گروه تلگرام و...} Addmember نسخه ویژه(VIP) تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی و فیک و آموزش های آن، که در اینترنت و بازار به قیمت های بالا به فروش می رسد را یک جا و مرتب و منظم به همراه راهنما در هر بخش، با قیمتی کم در ...

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی و بدون نیاز به ارتقا توجه :مشکل امضا با کلید دیباگ دراین نسخه کاملا رفع شده و برنامه ها به بازار ارسال می شوند اگر به این مشکل برخوردید ما 10برابر پولتان را پس میدهیم. این نرم افزار بر روی اندروید قابل نصب میباشد 100% مورد تایید ...

افزایش قد با متد گرو تالر داینامیک

افزایش قد با متد گرو تالر داینامیک

بلند قامت بودن یک امتیاز بزرگ برای شماست! سلام بیتا بیات هستم کارشناس فیزیولوژی ورزشی،لازم دانستم قبل از این که شما با روش گرو تالر داینامیک آشنا شوید چند تا نکته رو صادقانه خدمتتان عرض کنم همانطور که تو اینستاگرام(khosh.andam@)نوشتم خیلی اتفاقی با این متد آشنا ...

مجموعه ی آموزش تعمیر لامپ کم مصرف (از مبتدی تا

مجموعه ی آموزش تعمیر لامپ کم مصرف (از مبتدی تا

کتاب آموزش تعمیر لامپ کم مصرف همانطور كه مي دانيد لامپ هاي كم مصرف بعد از مدتي ديگر روشن نمي شوند و نياز به تعمير دارند در بيشتر اين موارد مي توان با ساده ترين وسايل لامپ را در منزل تعمير كرد این مجموعه دارای 5 کتاب است که در آن نحوه عملکرد و روش های عیب یابی لامپ کم ...

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی وفیک را یک جادریافت کنیدهرکدام از این نرم افزار ها در اینترنت و کافه بازاربه قیمت خیلی بالایی بفروش میرسند. نکته: پورسانت بازاریابی این محصول 60% است نسخه ی 100%تست شده با توجه به فیلترینگ تلگرام 15 اردیبهشت ...

کتاب افزایش ممبر کانال تلگرام

کتاب افزایش ممبر کانال تلگرام

افزایش اعضای کانال تلگرام ، مهمترین دغدغه صاحبان کانال در این شبکه اجتماعی موبایلی است.در این مطلب موثرترین روش های افزایش اعضای کانال تلگرام را به شما آموزش خواهیم داد. در ابتدا ذکر این نکته لازم به نظر می رسد که افزایش اعضای کانال تلگرام ( Telegram ) با روش های غیر معمول ...

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

نام محصول: مجموعه صفرتاصد راه اندازی کارگاه جوراب بافی تهیه کننده: دوران راهبی انتشار: وبسایت بچه‌های نساجی دانشگاه یزد فرمت محصول: کتاب الکترونیکی(PDF) + ویدئو MP4 قابل پخش در: موبایل، تبلت، کامپیوتر و ... مخاطب این بسته آموزشی: تمام افراد مبتدی که حداقل سرمایه ...

دانلود کتاب آموزش خوشنویسی با قلم و خودکار همراه

دانلود کتاب آموزش خوشنویسی با قلم و خودکار همراه

محتوای این مجموعه کامل آموزش خوشنویسی: 1- آموزش خوشنویسی با خودکار 2-سرمشق های خوشنویسی 3- آموزش خط تحریری 4-آداب خوش نویسی فايده اول خوشنويسی: كه روحي و دروني است ٬رويت خط زيبا موجب بهجت روحي و حظ معنوي مي شود و البته بهره معنوي خوشنويس مضاعف و مبتدا است و آثار و بركاتي ...

چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان

چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان

کتاب چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان کتاب چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان خیلی از وقت ها دوست داشته اید شخص و یا همسر خود را عشق خود نمایید. عاشق شدن به تمام معنا، طوری که هیچ کسی را به اندازه شما دوست نداشته باشد شما را کامل قبول ...

دانلود کتاب آموزش ساخت انواع کابینت مدرن MDF

دانلود کتاب آموزش ساخت انواع کابینت مدرن MDF

نوع فایل:PDF زبان:فارسی حجم فایل:18KB در چند دهه اخیر با توجه به افزایش رشد آپارتمان سازی ، تعداد متقاضیان ساخت کابینت نیز افزایش پیدا کرد و با توجه به تغییر ماهیت کابینت ها از فلزی به MDF و تمایل به تغییر مکرر دکوراسیون آشپزخانه از سوی خانواده ها ، کابینت سازی نیز در میان مشاغل ...

آموزش برنامه نویسی آردوینو

آموزش برنامه نویسی آردوینو

معرفی آردوینو : آردوینو یکی از معروف ترین platform های متن باز است که روی برد های خود از میکروکنترلر های AVR و ARM شرکت atmel استفاده کرده است . هدف اردوینو استفاده از مدار چاپی واحد بود که توانست باعث شود توزیع دهنگان این platform باهم به اشتراک گذاری کد ها و شماتیک پروژه ی ...

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

برای درآمدزایی فوق العاده، فقط توضیحات زیر را تا انتها بخوانید. ما درآمد شما را تضمین می کنیم. واقعا ده میلیون تومن درآمد ماهیانه هیچ چیز خاصی نیست. اینقد واسه خودتون بزرگ و دست نیافتنیش نکنین دوستان من، اگه به ضمیرناخودآگاه خودتون القا کردین که اون بزرگه و شما ...

تماس و پیامک ناشناس و رایگان با شماره

تماس و پیامک ناشناس و رایگان با شماره

برنامه تماس و ارسال پیام رایگان به دیگران با شماره ناشناس به صورت کاملا رایگان بدون نیاز به روت به وسیله این برنامه میتوانید با شماره دلخواه خود به دیگران زنگ بزنید. یعنی زمانی که شما با دیگران تماس می گیرید شماره دلخواهی که شما در برنامه وارد کرده اید برای شخصی که ...

کسب و کار اینترنتی در منزل

کسب و کار اینترنتی در منزل

کسب درآمد میلیونی اینترنتی و تضمینی در منزل جدید ترین و مطمئن ترین روش کسب درآمد در سال 1394 تعهد و ضمانت ما : در عرض فقط یک ساعت اول کسب درآمد نمایید بعد از درآمد آن این مجموعه را خریداری نمایید می دانیم همه ما از مطالب تبلیغاتی و الکی که در مورد کسب و کار اینترنتی است خسته ...

اینترنت رایگان همراه اول و ایرانسل !!!!!

اینترنت رایگان همراه اول و ایرانسل !!!!!

vipbike.ir توجه توجه روش هایی که کاملا قانونی هستند اما جایی آن ها را پیدا نمیکیند این روش ها بسیار ساده و کاربردی هستند و تنها با طی مراحلی ساده شما می توانید در کم تر از دو دقیقه حداقل ۱ گیگ اینترنت رایگان همراه اول و ۱۴ گیگ اینترنت رایگان ایرانسل دریافت ...

ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps

ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps

- ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps ردیابی و کنترل از از راه دور ، با وارد کردن شماره موبایل نرم افزار ردیاب شماره موبایل کاملا ایرانی و فارسی بدون نیاز به فعال بودن GPS گوشی شما و طرف مقابل با استفاده از این نرم افزار ردیاب شماره موبایل فرزندان و افراد ...

اپلیکیشن سامانه مخابرات همراه

اپلیکیشن سامانه مخابرات همراه

اپلیکیشن فوق العاده و کم یاب سامانه مخابرات با امکانات زیر که گویای محتواست قابلیت استعلام شماره موبایل قابلیت کشف مزاحم تلفنی قابلیت دریافت ریز مکالمات مشترکین تلفن همراه مشترکین حقوقی مشترکین تلفن ثابت پیش شماره ها ...

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

نام محصول: مجموعه صفرتاصد راه اندازی کارگاه جوراب بافی تهیه کننده: دوران راهبی انتشار: وبسایت بچه‌های نساجی دانشگاه یزد فرمت محصول: کتاب الکترونیکی(PDF) + ویدئو MP4 قابل پخش در: موبایل، تبلت، کامپیوتر و ... مخاطب این بسته آموزشی: تمام افراد مبتدی که حداقل سرمایه 5 میلیونی ...

آموزش کسب درآمد از اینترنت

آموزش کسب درآمد از اینترنت

آیا می دانید؟ یک راز مهم در مورد سایت های کسب درآمد از اینترنت که ممکن است ندانید. می دانید چرا سایت های مختلفی که دیده اید نتوانسته اند به شما کمک کنند کسب درآمد کنید؟حقیقت این است که اکثر این سایت های آموزشی برای کسب درآمد در اینترنت توسط ...

نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی

نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی

شاه نعمت‌الله ولی نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی پر فروشترین کتاب نسخه خطی با بیش از 2000000 فروش تا کنون به دليل استقبال بي نظيز شما كاربران گرامي نسخه خطي فوق فقط تا پايان اسفند ماه با 20% تخفيف به فروش مي رسد و بعد از آن به قیمت ...

کسب درآمد 650میلیون تومانی در یک روز کاملا تست

کسب درآمد 650میلیون تومانی در یک روز کاملا تست

این روزها با توجه به شرایط نامناسب اقتصادی کشور، کسب درآمد برای خیلی از افراد جامعه بسیار دشوار است. بسیاری از افراد به امید اینکه در آینده بتوانند یک شغل کارمندی داشته باشند به سختی درس می خوانند و عده ای دیگر که نتوانند درس بخوانند نیز راه های دیگری را انتخاب می کنند. ...

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی مجموعه مسکونی با رویکرد ارتقاء تعاملات اجتماعی» (فایل word قابل ویرایش) این پروژه توسط گروه معماری تلار تهیه شده است. از این بابت مشابه آن در وب وجود ندارد. رساله در 157 صفحه تنظمیم شده و دارای 77 منبع است. متن مطابق ...

نرم افزار افزایش بازدید سایت و وبلاگ

نرم افزار افزایش بازدید سایت و وبلاگ

▼ توجه توجه ▼ شما می توانید این نرم افزار را به صورت رایگان از سایت ما دانلود نمایید: app.alosite.net نرم افزار افزایش بازدید سایت نرم افزاری است جهت بالا بردن بازدید سایت یا وبلاگ با ایپی های متفاوت شما میتوانید به جای خرید بازدید از سایت ها از نرم افزار بازدید استفاده کنید ...

کتاب « الفبای جامع ثروت و ثروتمندشدن » برای

کتاب « الفبای جامع ثروت و ثروتمندشدن » برای

قوانین ثروتمند شدن چیست؟ ذهن ثروتمندان چگونه کار می کند؟ وجود ثروت ساز چگونه وجودی است؟ چرا بعضی افراد با اینکه سخت کار می کنند هیچ وقت پولدار نمیشوند؟ ذهن فقرا با ذهن ثروتمندان چه تفاوتی دارد؟ نوع مشاغل ثروتمند شدن شما کدام است؟ چرا اکثر مردم از پیشرفت و بهبود ...

سوال عملی ICDL 2 همراه با جواب - ( سری اول )

سوال عملی ICDL 2 همراه با جواب - ( سری اول )

سوالات عملی ICDL2 همراه با جواب (ویندوز - اینترنت و ایمیل ) تعداد فایل : 7 نوع فایل : Pdf ...

آموزش تله کینزی در دو روز

آموزش تله کینزی در دو روز

فقط در 2 روز...! با سلام. در این کتاب آموزش کامل تله کینزی را بصورت خیلی ساده و روان در اختیار شما قرار دادیم که هرکسی حتی در مبتدی ترین سطح میتواند تله کینزی را در کمترین زمان ممکن یاد بگیرد. آموزش هایی که داده شده همراه با تصویر میباشند و باعث یاد گیری بهتر شما عزیزان ...

خلاصه کتاب وسؤالات تستي کتاب تفسیر قرآن کریم -

خلاصه کتاب وسؤالات تستي کتاب تفسیر قرآن کریم -

مجموعه سؤالات تستي كتاب تفسیر قرآن کریم (آیات برگزیده) (ويراست دوم، نشر معارف) مشتمل بر 600 سؤال. 2 جزوه و خلاصه درس (تفسیر قرآن کریم(آیات برگزیده) فایل pdfکتاب حجم فایل:20kb گردآورنده این فایل وب سایت نسیم بوک ...

دانلود فیلم های آموزش رانندگی با ماشین

دانلود فیلم های آموزش رانندگی با ماشین

آموزش رانندگي به زبان فارسي آموزشي كاملا فارسي و صد در صد اورجينال آيا مي خواهيد تمام فوت و فن رانندگي را به طور كامل بدانيد؟ آيا مخواهيد تنها با يكبار امتحان رانندگي قبول شويد؟ آيا چندين بار تست رانندگي داده و قبول نشده ايد؟ بهترين روش آموزش رانندگي در منزل ...


مطالب تصادفی

  • استفاده از نشاسته اصلاح شده هیدروکسی پروپیل دی استارچ فسفات به عنوان جایگزین روغن در سس مایونز  ....
  • استفاده از عصاره برگ زیتون به جای آنتی اکسیدان ها و نگهدارنده های سنتزی در سس مایونز و ارزیابی تغییرات فیزیکوشیمیایی .....
  • استخراج لیکوپن از ضایعات گوجه فرنگی.....
  • استخراج پلی ساکارید از برگ گیاه هفت کول و بررسی فعالیت ضد اکسایشی و ضد میکروبی آن....
  • استخراج پروتئین از کنجاله آفتابگردان و بررسی ویژگی‌های عملکردی آن....

بندرعباس

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب