تماس با ما

فید خبر خوان

نقشه سایت

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب


اگر به یک وب سایت یا فروشگاه رایگان با فضای نامحدود و امکانات فراوان نیاز دارید بی درنگ دکمه زیر را کلیک نمایید.

ایجاد وب سایت یا
فروشگاه حرفه ای رایگان

دسته بندی سایت

محبوب ترین ها

پرفروش ترین ها

پر فروش ترین های فورکیا


پر بازدید ترین های فورکیا

برچسب های مهم

پیوند ها

اشتراک در خبرنامه

جهت عضویت در خبرنامه لطفا ایمیل خود را ثبت نمائید

Captcha

آمار بازدید

  • بازدید امروز : 4040
  • بازدید دیروز : 4878
  • بازدید کل : 1196783

عوالم هستی و مسیر حرکت انسان در آن ها از منظر علامه طباطبایی و آیت الله شاه آبادی.....


عوالم هستی و مسیر حرکت انسان در آن ها از منظر علامه طباطبایی و آیت الله شاه آبادی.....

چکیده:

این پایان نامه درصدد بررسی نقشه عوالم هستی و نسبت آن ها با یکدیگر و همچنین نسبت انسان با عوالم و مسیر حرکت او در این مقیاس ، بر اساس آراء علامه طباطبایی و آیت الله شاه آبادی است.

دو حوزه انسان شناسی و جهان شناسی میتوانند ارتباط وثیقی با هم داشته باشند که متأسفانه کمتر به آن پرداخته شده است. در این مجال برآنیم که گامی ناچیز در راستای تطبیق این دو حوزه مهم مطالعاتی فلسفی-عرفانی برداریم.

در گام اول به بررسی «عوالم» از منظر فلسفه و عرفان اسلامی و همچنین از دیدگاه علامه طباطبایی و آیت الله شاه آبادی پرداخته شده است. هر دو بزرگوار دسته بندی های مختلفی ازعوالم مطرح می­کنند، اما علامه طباطبایی بیشتر بر تقسیم بندی عوالم به ترتیب از بالا به پایین ، عوالم مجرد و مثال و مادی تأکید دارند. و آیت الله شاه آبادی بیشتر تقسیم بندی به ترتیب از بالا به پایین عوالمِ لاهوت و جبروت و ملکوت و ملک را مطرح می­فرمایند. هردو اندیشمند اسلامی معتقدند نسبت عوالم بالاتر به عوالم پایین تر نسبت علت به معلول است.

در گام دوم و سوم وارد بررسی مبسوط عالم عقول و عالم مثال و خواص آنها شده ایم چرا که این دو عالم قدر مشترک مورد تفاهم اکثر فلاسفه و عرفای اسلامی است و میتوان عوالم دیگری که ذکر میشود را در ذیل این دو عالم گنجاند. آیت الله شاه آبادی در این قسمت بحث جدی ندارند، اما علامه طباطبایی معتقدند عقول دارای کثرت طولی اند و تعداد آنها در این زنجیره طولی برای بشر غیرقابل شمارش است و این کثرات طولی است که مبدأ پیدایش عالم مثال و آفرینش می شوند. عالم مثال نیز فاقد ماده ولی واجد برخی آثار ماده است و همین فرق موجودات مثالی با موجودات عالم مجردات است.

گام آخر، تکمیل حل مسئله ی پایان نامه است. یعنی ترسیم مسیر حرکت انسان بر اساس وجود ذومراتبی انسان، در مسیر عوالم هستی. علامه طباطبایی براساس قوس نزول و صعود انسان را از عالم مجردات دانسته که از عالم مثال گذشته و در عالم مادی ساکن شده و پس از این طی حرکت جوهری در قوس صعود همین عوالم را-در عین پیمودن عالم برزخ و قیامت -به سمت بالا می رود. اما آیت الله شاه آبادی پس از طرح قوس نزول،درمورد قوس صعود قائل به طی کردن زمین های هفتگانه وپس از آن،آسمان های (بواطن)هفتگانه می­باشند، که این حرکت تشکیکی یا اشتدادی است.

کلید واژگان: نقشه عوالم ، عالم عقول ، عالم مثال ، قوس نزول و قوس صعود

فهرست مطالب

مقدمه

بیان مسئله..1

اهمیت و ضرورت این تحقیق..3

هدف از این پژوهش...4

پرسش های پژوهش...4
سؤال اصلی پژوهش.. 4
سؤال های فرعی پژوهش..4

فرضیات پژوهش............................... 5

روش پژوهش.................................. 5

مبانی و پیش فرض ها......................... 6

بررسی پیشینه علمی تحقیق.................... 6

کتب جدید................................... 12

کلیدواژگان................................. 14

مفاهیم عنوان پایان نامه.................... 15

توجه....................................... 15

 یک

فصل1: سیرمباحث تعریف عوالم، مراتب و خواص آن ها درجهان شناسی فلاسفه و عرفا تا علامه طباطبایی(ره) و آیت الله شاه آبادی(ره)

مراتب عالم نزد ابن سینا.................... 19

نتیجه این بحث.............................. 21

عوالم هستی از منظر عرفا.................... 23

نتیجه این بحث.............................. 28

نقشه عوالم و ارتباط آن ها ازدیدگاه علامه طباطبایی(ره)........................................... 29

نتیجه این بحث.............................. 31

تقسیم بندی دیگری ازعوالم از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)........................................... 35

ویژگی های عالم امر و عالم خلق.............. 36
1.تدریجی بودن عالم خلق و دفعی بودن عالم امر... 36
2.متفرع بودن عالم خلق بر عالم امر........... 37
3.مفهوم تدبیر در عالم امر.................. 38
4.مراتب امر.............................. 38
5.طهارت موجودات عالم امر................... 40

جمع بندی این بحث........................... 41

بیانی دیگر از عوالم براساس آراء علامه طباطبایی متأثراز عرفا و صدرالمتألهین........................ 43
شدت و ضعف وجود درطول عوالم.................. 45

عوالم از دیدگاه آیت الله شاه آبادی............ 46

جمع بندی فصل............................... 49

دو

فصل2:عالم عقول و انوار ونحوه وجودی آن هاازدیدگاه فلاسفه تا علامه طباطبایی........................... 51

دیدگاه ابن سینا در موردچگونگی صدورموجودات از عقول 53
چگونگی صدور عقل اول........................ 53
چگونگی صدور عقول طولی از عقل اول............. 54
چند نکته................................. 57

دیدگاه شیخ اشراق درمورد چگونگی صدورموجودات از نورالانوار.................................. 59
انوار قاهره طولیه در اندیشه سهروردی.......... 60
نحوه صدور کثرات........................... 62

دیدگاه علامه طباطبایی در باب عالم عقول...... 65
جایگاه عقل اول............................ 69
جمع بندی این قسمت......................... 71

فصل3:بررسی عالم مثال درفلسفه اسلامی تا علامه طباطبایی72

نظریه مثل افلاطون........................... 74
جنبه معرفت شناسی.......................... 74
جنبه هستی شناسی........................... 76
نتیجه این بحث............................. 77

عالم مثال از نظر شیخ اشراق................. 78
براهین اثبات عالم مثال.................. 78
برهان اول:صور حسی و خیالی مستقل می باشند... 78
برهان دوم: برهان امکان اشرف.............. 80

مراتب عالم از نظر شیخ اشراق................ 82

ویژگی های عالم مثال........................ 83

سه

رابطه عالم مثال با عوالم مافوق و مادون..... 85

عالم مثال و عالم ماده...................... 86

درک و دریافت عالم مثال..................... 89

نتیجه این بحث.............................. 91

عالم مثال از دیدگاه علامه طباطبایی.......... 91
تعریف و بیان عالم مثال ازدیدگاه علامه......... 91
اثبات عالم مثال از دیدگاه علامه طباطبایی....... 93
ویژگی های عالم مثال........................ 97

فصل 4:مسیرحرکت انسان در عوالم هستی برمبنای جهان شناسی و انسان شناسی علامه طباطبایی و آیت الله شاه آبادی 100

انسان در عوالم............................. 101

انسان در عوالم از دیدگاه علامه طباطبایی..... 102

انسان در عوالم از دیدگاه آیت الله شاه آبادی... 104

تأثیر و تأثر بعد مادی و بعد روحانی انسان ازدیدگاه آیت الله شاه آبادی................................ 105

مسیر حرکت انسان از دیدگاه علامه طباطبایی.... 108
ویژگی های روح انسان در عالم امر............. 108
انسان در عالم ذر.......................... 110
دیدگاه علامه طباطبایی در باب قوس نزول و قوس صعود 114

دیدگاه آیت الله شاه آبادی در باب مسیر حرکت انسان 116

چهار

بواطن انسان................................ 117
بطن اول: نفس.......................... 117
بطن دوم: عقل.......................... 118
بطن سوم: قلب.......................... 118
بطن چهارم:روح.......................... 119
بطن پنجم: سِرّ.......................... 120
بطن ششم: خفی.......................... 121
بطن هفتم:اخفی.......................... 123

دیدگاه آیت الله شاه آبادی در باب قوس نزول و قوس صعود 125

جمع بندی فصل............................... 128

فهرست منابع و مآخذ......................... 131

 پنج

مقدمه:

بیان مسئله:

اگر به موضوع فلسفه که همان چیستی و چگونگی وجود است خوب دقت کنیم می توان به اهمیت جهان شناسی پی برد. چیستی وجود ارتباط تنگاتنگی با چیستی جهان پیرامون به عنوان نزدیک ترین موجود قابل شناخت فلسفی دارد. از طرفی انسان به عنوان اشرف مخلوقات در جهان هستی جایگاهی ویژه دارد.

«الحمدلله رب العالمین» پس از «بسم الله الرحمن الرحیم» این اولین آیه ازسوره حمد، اولین سوره قرآن کریم است.[1] سوره ای هرروز حداقل 10 بار بر زبان هر نمازگزار باید جاری شود.

حمد و سپاس مخصوص رب جهانیان است[2] خداوند میخواهد خود را معرفی بفرماید از طریق ربوبیت عالمیان و ساکنان عوالم معرفی میفرماید. بسیار باید در این نکته دقت کرد.

امیرالمؤمنین خطاب به انسان میفرمایند:

«أتزعم أنک جرم صغیر وفیک النطوی العالم الاکبر» آیا گمان میکنی تو چیزی کوچک هستی در حالیکه درون تو عالم بزرگتری قرارداده شده.[3]

چگونه میتوان در مقابل این آیه و روایت بی دغدغه ماند؟

مسئله این است که ساکنان عوالم کیستند که خداوند ما را به این دریچه از توحید دعوت میکند؟ آیا نمی شد بفرماید: «موجودات» یا «مخلوقات» یا هرچیز دیگر؟

اینکه جهان شناسی را محدود کنیم به طبیعت شناسی امری ساده انگارانه است. خداوند متعال در وصف متقین میفرماید: «الذین یؤمنون بالغیب»[4] یعنی کسانی که به غیب ایمان دارند. چگونه میتوان عالم و عالمیان را محدود به آنچه به چشم می آیند انگاشت در حالی که رب عالمیان سخن از غیب میگوید؟

از دیدگاه نگارنده اهمیت شناخت عوالم در این است که بفهمیم خدای متعال چه جهانی خلق کرده است و واقعیت هستی را بهتر درک کنیم. به جهان و هستی همانگونه بنگریم که هست.

از طرفی شک نداریم اشرف مخلوقات ، انسان است. حال این انسان با آن جهان آیا ارتباط وجودی خاصی دارد؟

باید به این پرسش پاسخ مستند داد که آیا انسان شناسی اسلامی با جهان شناسی اسلامی ارتباط تنگاتنگی دارد؟ اگر دارد به چه صورت است؟ آیا یکی پیش نیاز دیگری است یا مکمل همدیگرند؟؟

این انسان ذوابعادی که تا قاب قوسین او ادنی پیش میرود در نقشه عوالم کجاست؟

در بحث نقشه عوالم و خواص عوالم فلاسفه بیشتر وارد گود شده اند و در بحث انسان و مراتب انسان، عرفا بحث های جدی تری از فلاسفه در پیش گرفته اند.[5]

این واقعیتی است که با مراجعه به کتب فلاسفه و عرفا در نگاه اولیه بسیار مشخص می باشد.

حال این انسان شناسی که بیشتر صبغه عرفانی دارد می تواند با جهان شناسی که بیشتر صبغه فلسفی دارد ارتباط نزدیک برقرار کند؟ یا ما نیاز به بازنویسی انسان شناسی و جهان شناسی اسلامی داریم؟

در این تحقیق به دنبال شناخت هرچندناقص میراث جهان شناسی و انسان شناسی خود از فلسفه و عرفان هستیم تا بتوانیم به این پرسش ها پاسخی مناسب ارائه کنیم.

  • اهمیت و ضرورت این تحقیق:

الف) آنچه مسلم است ، فلاسفه و عرفا در لابلای مباحث خود به بحث عوالم و مسیر حرکت انسان در آن ها پرداخته اند. اما به صورت جامع و مبسوط کمتر به ان توجه شده است و یک دلیل این کم توجهی میتواند عدم نیاز اعصار گذشته به این بحث باشد. اما امرزو با توجه به توسعه نفوذ داروینیسم حتی در میان دانشمندان علوم اسلامی جهان اسلام ، و همچنین تأثیر عمیق مدرنیسم بر پیش فرض های فلسفی دانشمندان ( ازجمله اینکه همه چیز با علم تجربی و ریاضی و علوم جدید قابل دستیابی است حتی طی الارض) نیاز جدی به تولد نظریه مستقل و مبسوط در باب بواطن انسان و همچنین عوالم بالاتر هستی احساس میشود.

ب) حوزه مطالعاتی انسان شناسی علی رغم سابقه طولانی در علوم اسلامی در چند سال اخیر بیشتر مورد توجه علما و اساتید حوزه و دانشگاه قرار گرفته است. و آنچه بیشتر در این پژوهش ها به چشم میخورد ، بررسی «انسان شناسی» مستقل از «جهان شناسی» است. از طرفی این بررسی تفکیکی در هر دو حوزه ما را دچار شناخت ناقص میکند چرا که مراتب بالای انسان امری ذهنی نیست بلکه وجودی است به همین دلیل باید جایگاه هستی شناختی مراتب و تأثیر و تأثر هر مرتبه ی انسانی از موجودات هم عرض خود مداقه شود. و در غیر این صورت انسان را جامع نشناخته ایم.

فلذا خلأ تئوریک در حوزه مطالعات تطبیقی «انسان شناسی» و «جهان شناسی» ما را بر آن داشت در این مسیر گامی ناچیز برداریم.

  • هدف از این پژوهش:

مهمترین هدف این پژوهش آغاز راهی برای پی­ریزی مطالعات تطبیقی بین حوزه انسان شناسی و جهان شناسی بر اساس فلسفه و عرفان اسلامی است.

از طرفی دستیابی به برخی نقاط کلیدی انسان شناسی من جمله مسیر حرکت انسان در عوالم هستی هدف دیگر این تحقیق است.

  • پرسش های پژوهش:
  1. سؤال اصلی پژوهش:

سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که نقشه ی عوالم هستی چیست؟ و انسان به ما هو انسان در این عوالم چه جایگاهی دارد؟ و چه مسیری برای حرکت پیش روی اوست؟

  1. سؤال های فرعی پژوهش:

الف) خواص هر عالَم چیست؟

ب) نحوه ی ارتباط هر عالَم با عالَم بالاتر و پایین تر خود چگونه است؟

ج) انسان دارای چه ابعاد و بطونی است؟

د) چند نوع دسته بندی برای عوالم صورت گرفته است؟

ه) قوس صعود و قوس نزول به چه صورت است؟

* فرضیات پژوهش:

فرضیه اصلی ما این است که انسان صرفا دارای بعد مادی نمی باشد و بعد غیر مادی انسان دارای مراتبی است که هر مرتبه را با مرتبه ی دیگر تفاوت است. و باتوجه به وجود عوالم متعدد انسان در هر کدام ،نحوه ی بروز وظهوری خاص دارد.

اما اصلی ترین فرضیه رقیب ما ، همان نظریه ی «تکامل نوع انسانی »[6] چارلز داروین است که بر آن اساس هم بعد غیرمادی انسان در مقیاس وسیعی رد میشود و هم قوس نزول از اساس منقضی.

  • روش پژوهش:

روش پژوهش در اثر حاضر ، روش کتابخانه ای است که در سه مرحله ذیل سامان می یابد:

1) جمع آوری ، شمارش و دسته بندی و تنظیم نظرات بزرگان فلسفه و عرفان اسلامی در باب عوالم و مسیر حرکت انسان در آنها تا علامه طباطبایی و آیت الله شاه آبادی.

2) توضیح و تبیین موارد احصا شده

3) تکمیل و تتمیم موارد فوق

4) استنباط نظریات علامه طباطبایی و آیت الله شاه آبادی در این موضوع

  * مبانی و پیش فرض ها:

مراد از پیش فرض های تحقیق ، مبانی و اصولی است که پژوهش حاضر بر آن ها مبتنی است و اصطلاحا اصل موضوعه ی این تحقیق اند. که به شرح ذیل می باشند:

1) عالَم های دیگری غیر از دنیا موجودند.

2) انسان جنبه های بالاتر از دنیا را داراست

3) جنبه های بالاتر انسان با عوالم بالا ارتباط دارند.

4) دنیا پست ترین عالَم و بدن پست ترین مرتبه ی وجودی انسان است.

  • بررسی پیشینه علمی تحقیق:

آنچه که مبرهن است ، فلاسفه از ابتدا به موضوع جهان شناسی و انسان شناسی توجه ویژه ای داشته اند. چرا که نحوه خلقت و صیرورت هستی و انسان به عنوان عظیم ترین مخلوق، ارتباط تنگاتنگی با مباحث وجودشناختی فلسفه دارد.

شهرت افلاطون به طرح وجود عالم مثال علاوه بر عالم عقول و ماده که مطرح بود، و اصرار او بر اثبات وجود این عالم واسط و بسط این نظریه در مباحث دیگر افلاطون را میتوان شاهدی بر مدعای فوق دانست[7]

اگر افلاطون را سرسلسه این بحث بدانیم در میان فیلسوفان مسلمان، ابونصر فارابی اولین نکات و توجهات را به بحث عوالم و مراتب نفس ابراز داشت. آنجا که مبادی اجسام را شش مرتبه میداند: سبب اول ، سبب های مرتبه دوم، عقل فعال، نفس، صورت و ماده.

فارابی بعد از بیان این مراتب به تشریح نفس و مراتب مادون نفس می پردازد.[8]

اما همت بلند ابن سینا در توضیح و پرداختن به عالم عقول و انکار جدی عالم مثال توسط او شایان توجهی ویژه است.[9]

آنجا که با تکیه بر قاعده «الواحد لایصدر عنه الا الواحد» و با توجه طرح فلوطینی مبنی بر سلسله مراتب وجود در صدد تشریح کیفیت آفرینش برمی آید.[10] و بر این اساس عقول طولیه را طرح ریزی میکند.[11]

میتوان ابن سینا را مؤثرترین فیلسوف در بحث عالم عقول دانست.

امتداد طرح مباحث مربوط به عوالم در میان فلاسفه به سهروردی می رسد و او به دفاع از نظریه مثل افلاطونی قد علم میکند[12]

و علاوه بر آن با طرح مبحث عقول عرضیه و انوارقاهره عرضیه زمینه های جدیدی برای بحث حول این موضوع می گشاید که خود قابل تأمل جدی است.[13]

اما ملاصدرا جمع انظار هنرمندانه ای صورت میدهد میان عقول طولی از ابن سینا و عالم مثال و بحث عقول عرضی از سهروردی صورت میدهد. البته با تفسیری که خود از این مفاهیم ارائه میدهد.

به عنوان نمونه به این مطلب او اشاره میکنیم که: «فالحری ان یحمل کلام الاوائل علی ان لکل نوع من الانواع الجسمانیه فردا کاملا تاما فی عالم الابداع هو الاصل و المبدا و سایر افراد النوع فروع و معالیل و آثار له ...» [14]

یعنی: پس سزاوار است که کلام متقدمین بر این حمل شود که برای هر نوعی از انواع جسمانی، فرد کامل مجردی در عالم مجردات وجود دارد که علت است و بقیه افراد آن نوع معلول ها و آثار اویند.[15]

بنابر این از نظر ملاصدرا «مثل» موجودات مجردی اند که اولاً مبدأ و علت افراد مادی محسوب می شوند و ثانیاً از نظر ماهیت با افراد مادی مشترکند. شیخ اشراق هرگز به اشتراک مثل با افراد مادی در ماهیت تصریح نکرده است و بیشتر بر تجرد و مبدأ بودن مثل برای افراد مادی تأکید دارد.[16]

پس از ملاصدرا فلاسفه متأله بر این رأی معمولا استوار بودند و ما در اینجا به آیت الله شاه آبادی و علامه طباطبایی اشاره میکنیم.

آیت الله شاه آبادی نیز وجود عالم مثال را میپذیرند و به عالم عقول و ماده هم اشاره میفرمایند[17]

اما تأکید ایشان بیشتر بر قوس نزول و قوس صعود است[18] و شرح مراتب انسان که باید با نظر اجتهادی به نظیر هستی شناختی هرکدام از مراتب وجودی انسان از دیدگاه ایشان رسید.

امّا علامه طباطبائى قدس سره هم در بداية الحكمه‏ و در نهاية الحكمه‏[19] و هم چنين در تعليقات خود بر اسفار،[20] همه جا براهينى را كه از سوى حكماى اشراقى براى اثبات ارباب انواع اقامه شده است ردّ و ابطال مى‏كند و حتى برهان خاصى را كه‏ صدرالمتألهين براى اثبات ارباب انواع و عقول‏ عرضى‏ اقامه مى‏كند، ناتمام مى‏داند و در اين زمينه از نظرات حكماى مشايى پيروى مى‏كند. از سوى ديگر ايشان عالم مثال و صورت‏هاى معلقه را اثبات مى‏كنند و از اين جهت با اصحاب حكمت اشراقى هم رأى مى‏شوند. با اين تفاوت كه علامه طباطبائى عالم مثال را واسطه در ايجاد عالم ماده مى‏دانند به رابطه على و معلولى ميان اين دو عالم قائلند.[21] نكات اساسى در نظريه علامه به قرار زير است:

1- در عالم عقول دليلى بر كثرت عرضى و وجود ارباب انواع در دست نيست و ادله‏اى كه در اين‏باره اقامه شده همگى مخدوش‏اند.[22]

2- تنها كثرتى كه در عالم عقول مى‏توان اثبات كرد، كثرت طولى است. در نتيجه هر عقلى متقوم به عقل قبلى و مقوّم عقلى بعدى است.[23]

3- تعداد عقول براى ما معلوم نيست و دليلى بر صحت نظريه مشائيان در اين زمينه وجود ندارد.[24]

4- آخرين عقل در سلسله طولى، علت ايجادىِ عالم پس از خود، يعنى عالم مثال است.[25]

5-عالم مثال، علت ايجادى عالم ماده است و از جهت وجودى بر آن تقدم دارد.[26]

در پایان این بحث باید توجه داشت مسئله عوالم مورد توجه فلاسفه قرار گرفته است اما برای تطبیق آن با حضرات خمس که در عرفان مطرح میشود و همچنین مراتب انسان و تطبیق مسیر انسان در این عوالم نیاز به حرکت گسترده علمی در فلسفه و عرفان اسلامی هستیم.

معمولا فلاسفه حداکثر به سه عالم مجرد ، مثال و ماده اعتقاد دارند که برای آن اقامه برهان می نمایند.[27] که شرح و بسط این بحث خواهد آمد.

عرفا نیز به چهار عالم ناسوت، ملکوت ، جبروت و لاهوت اعتقاد دارند. توضیح آن به این صورت است:

1- عالم ناسوت: مراد از اين عالم، همان عالم طبيعت و شهادت و مُلك است يعني جهانجسماني و اجسام و ماده و ماديات كه در آن حركت و زمان و مكان نقش دارد. عالم ناسوتمانند پوست است نسبت به عالم ملكوت يعني قشر عالم ملكوت است[28]

2- عالم ملكوت: مراد، همان، عالم غيب و عالم نفس و عالم مجردات است كه به آن عالم مثالو عالم برزخ هم اطلاق مي گردد و آن مرتبه و نشئه اي است برتر از عالم طبيعت كهداراي صور و ابعاد است امّا فاقد حركت و زمان و تغيير است. اين عالم خود بر دو قسماست يكي «ملكوت اعلي» كه عالم مجردات محضه است مانند عالم ملائكه و ديگري «ملكوتاسفل» است كه عالم صور مقداري اس.[29]مانند وجود انسان ها در برزخ و قبر

3- عالم جبروت: مراد، همان عالم عقل و عالممعناست كه از صور و ابعاد و اشباح مبرّاست و فوق عالم ملكوت است.[30]

4-عالم لاهوت: مراد همان عالم الوهيت و عالم ربوبي است. يعني ذات مقدس واجب الوجود كهمستجمع جميع صفات كماليه است. البته در آن مرتبه از وجود،‌ آنچه هست يك وجود اطلاقياست و بس. ذات پروردگار به تنهايي عالمي است و عظيم ترين عوالم است، زيرا ذات حق،محيط بر همة عوالم مادون است و ذره اي وجود از احاطة قيومي او خارج نمي باشد.[31]

البته باید به حضرات خمس یعنی همان پنج مرتبه وجود هم اشاره کنیم اما تعاریفی که در کتب عرفا از این پنج حضرت آمده بیشتر جنبه تعین وتنزل وجود واحد ذات باری تعالی را دارد لذا برای تبیین عوالمی آن دچار مشکل هستیم.

حضرت اول: حضرت غیب مطلق است و عالَم آن، عالمِاَعیانِ ثابتهدرحضرت علمیه است.[32]

حضرت دوم: حضرتِ غیبِ مضاف است که به دو بخش تقسیم می‌شود: یکی آن بخش که به حضرتِ غیبِ مطلق نزدیک است و عالَم آنعالمارواحجبروتی و ملکوتی،یعنی عالَم عقول و نفوس مجرد، است.[33]

حضرت سوم: دیگری آن بخش که به عالم شهادتمطلق نزدیک است و عالمش عالم مثال است و عالم ملکوت هم نامیده می‌شود.[34]

حضرت چهارم: شهادت مطلق است و عالم آن عالم مُلک است. [35]

حضرت پنجم: که جامع و مظهر همهحضرات و عوالم قبلی است،انسان کاملاست. [36]

حال باید بررسی کنیم این انسان که مرتبه ی مخصوصش حضرت پنجم است آیا در مراتب بالاتر نیز حضی از وجود دارد؟ و مسیر تکامل او در این عوالم به چه صورت است؟

  • کتب جدید:

در بررسی هایی که صورت گرفت کتب متنوعی در حوزه مباحث مربوط به عوالم و هستی شناسی در سال های اخیر به چاپ رسیده که به شرح ذیل می باشد:

1-از ازل تا قیامت: بررسی عوالم ششگانه خلقت آدمی تألیف آقای محمدجواد مصطفوی

2-اسرار منطقه معنوی متافیزیک: پژوهشیدر عوالم ماوراء الطبیعه از دیدگاه قرآن وروایات تألیف آقای امید دین پرست

3-پنجره آشنایی با عوالم وجود. تألیف آقای محمد مهدی دانشیان

4-اندیشمندان مسلمان و پیدایش عوالم وموجودات کثیر از واحد. تألیف آقای عین الله خادمی

5-سیر عوالم وجودی انسان از دیدگاه اسلام. تألیف آقای امان رحیمی نصر

6-سیری در عوالم هستی از مسیر قرآن ، عرفان و برهان. تألیف آقای محسن رضوانی

7-سیری در عوالم 12گانه، تألیف آقای علی اسدالهی

8-عوالم مینا، تألیف آقای محمدرضا نکونام

در گزارشی اجمالی از کتب تازه چاپ شده باید عرضه بدارم که عمدتا نویسنگان محترم به تبیین عوالم و خواص عوالم پرداخته اند و در این زمینه حقا پیشرفت خوبی حاصل شده است. استفاده از آیات و روایات و تکیه بر آراء فلاسفه و عرفای متقدم و متأخر از ویژگی های عمومی این کتاب ها بوده و بحث قاعده الواحد نیز گاهی در میان مباحث سر بر می آورد.

اما نکته اینجاست که تا جایی که نگارنده بررسی کرده هیچ کدام به صورت جدی وارد بحث تطابق یا ارتباط تنگاتنگ انسان شناسی و جهان شناسی نشده اند و تطبیق مراتب وجودی انسان با عوالم گوناگون به صورت مسئله ای بی پاسخ باقی مانده است که امیدواریم در این تحقیق به آن پاسخ دهیم.

  * کلیدواژگان:

1) نقشه عوالم:

منظور ، نحوه چینش هر عالَم نسبت به عالم دیگر است که در مجموع عوالم از بالا به پایین مشخص می شود.

2) عالَم عقول:

عالَمی است که تمام مجردات تام غیر از ذات باری تعالی را در خود گنجانده است.[37]

3) عالم مثال:

عالَمی است که شامل موجودات مجردی میشود که در عین تجرد از ماده ، برخی خواص آن را دارند.[38]

4) قوس صعود و قوس نزول:

قوس نزول عبارت است از سیر هبوط انسان در عوالم تا دنیا به عنوان نقطه قبض و سپس قوس صعود سیر رفعت انسان در عوالم تا فناء فی الله به عنوان منبع فیض.[39]

[1]قرآن کریم-سوره حمد

[2]ترجمه الهی قمشه ای

[3]ترجمه و شرح نهج البلاغه- محمدتقی جعفری- ج5- ص 267

[4]سوره بقره آیه3

[5]هستی شناسی عرفانی-علی فضلی-ص 21

[6]دکتر محمود بهزاد- داروینیسم و تکامل- انتشارات جیبی- چاپ هفتم- 1353- ص 33

[7]پنج رساله افلاطون- ترجمه محمودصناعی-ص90تا120

[8]السیایه المدینه- مبادی الموجودات- ص 31تا 69

[9]التعلیقات ص 25تا 99 و نجات ص 66

[10]الاشارات و التنبیهات ، ج3-ص122

[11]همان- ص 122

[12]مجموعه مصنفات سهروردی- ج2-ص125

[13]همان- ص 122

[14]اسفاراربعه- ج2- ص62

[15]ترجمه ازنگارنده پایان نامه

[16]مصنفات- ص223

[17]رشحات البحار- ص 41

[18]همان ص 414

[19]نهایه الحکمه-فصل اتحادعاقل و معقول ص 260

[20]تعلیقات اسفار – ج2- ص 71

[21]ترجمه و شرح نهایه الحکمه- ص 150

[22]همان

[23]المیزان- ترجمه- ج12- ص 230

[24]ترجمه و شرح نهایه الحکمه- ج4-ص261

[25]همان- ص 279

[26]همان 260

[27]اصول فلسفه و روش رئالیسم- ج5- ص158

[28]بحرالعلوم، سيد مهدي، تحفة الملوك، انتشارات حكمت، ص 101.

[29]سجادي، جعفر، فرهنگ اصطلاحات فلسفي ملاصدرا، ص 325

[30]مطهري، مرتضي، آشنايي با علوم اسلامي،انتشارات صدرا، ج 1، ص 191.

[31]اصول فلسفه و روش رئاليسم، ج 5، ص195

[32]داوود بن محمود قیصری، شرح فصوص‌الحکم، ج۱، ص۹۰، چاپ جلال‌الدین آشتیانی، تهران ۱۳۷۵ش.

[33]همان- ص 91

[34]علی ‌بن محمد جرجانی، کتاب‌التعریفات، ج۱، ص۹۳،

[35]همان ص 93

[36]همان- ص94

[37]عوالم هستی- سعید حمیدیان- انتشارات حکیم- 1390- ص 34

[38]موسوعه الفلسفه – عبدالرحمن بدوی- ج1- ص 165

[39]رشحات البحار- ص 256


مبلغ واقعی 53,160 تومان    24% تخفیف    مبلغ قابل پرداخت 40,402 تومان

توجه: پس از خرید فایل، لینک دانلود بصورت خودکار در اختیار شما قرار می گیرد و همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال می شود. درصورت وجود مشکل می توانید از بخش تماس با ما ی همین فروشگاه اطلاع رسانی نمایید.

Captcha
پشتیبانی خرید

برای مشاهده ضمانت خرید روی آن کلیک نمایید

  انتشار : ۲۲ اسفند ۱۳۹۶               تعداد بازدید : 261

برچسب های مهم

دیدگاه های کاربران (0)

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

این محصول آپدیت شد تاریخ 1397/01/27 بسم الله الرحمن الرحیم سلام در دنیای اینترنت خیلی از آدم ها هستند که دوست دارند کسب درآمد کنند و به خیلی چیزها و ایده ها فکر میکنند . همه ما دوست داریم در کمترین زمان بهترین درآمد را داشته باشیم مثلا یک فرد به طور میانگین اگر 12 ساعت کارکند و ...

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

پکیج کسب درآمداسان از اینترنت اپدیت جدید 15 اردیبهشت 1397 مناسب برای تمامی افرادباهرسن ودانشی این فرصت هرگز تکرار نمیشود عجله کنید تضمین100%بازگشت وجه درصورت عدم کسب این مبلغ هدیه ویژه پس از خرید این محصول: 1.نرم افزار کی به وای فای وصله نرم افزاری برای ...

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

-اد ممبر بینهایت- {افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و گروه تلگرام و...} Addmember نسخه ویژه(VIP) تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی و فیک و آموزش های آن، که در اینترنت و بازار به قیمت های بالا به فروش می رسد را یک جا و مرتب و منظم به همراه راهنما در هر بخش، با قیمتی کم در ...

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی و بدون نیاز به ارتقا توجه :مشکل امضا با کلید دیباگ دراین نسخه کاملا رفع شده و برنامه ها به بازار ارسال می شوند اگر به این مشکل برخوردید ما 10برابر پولتان را پس میدهیم. این نرم افزار بر روی اندروید قابل نصب میباشد 100% مورد تایید ...

افزایش قد با متد گرو تالر داینامیک

افزایش قد با متد گرو تالر داینامیک

بلند قامت بودن یک امتیاز بزرگ برای شماست! سلام بیتا بیات هستم کارشناس فیزیولوژی ورزشی،لازم دانستم قبل از این که شما با روش گرو تالر داینامیک آشنا شوید چند تا نکته رو صادقانه خدمتتان عرض کنم همانطور که تو اینستاگرام(khosh.andam@)نوشتم خیلی اتفاقی با این متد آشنا ...

مجموعه ی آموزش تعمیر لامپ کم مصرف (از مبتدی تا

مجموعه ی آموزش تعمیر لامپ کم مصرف (از مبتدی تا

کتاب آموزش تعمیر لامپ کم مصرف همانطور كه مي دانيد لامپ هاي كم مصرف بعد از مدتي ديگر روشن نمي شوند و نياز به تعمير دارند در بيشتر اين موارد مي توان با ساده ترين وسايل لامپ را در منزل تعمير كرد این مجموعه دارای 5 کتاب است که در آن نحوه عملکرد و روش های عیب یابی لامپ کم ...

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی وفیک را یک جادریافت کنیدهرکدام از این نرم افزار ها در اینترنت و کافه بازاربه قیمت خیلی بالایی بفروش میرسند. نکته: پورسانت بازاریابی این محصول 60% است نسخه ی 100%تست شده با توجه به فیلترینگ تلگرام 15 اردیبهشت ...

کتاب افزایش ممبر کانال تلگرام

کتاب افزایش ممبر کانال تلگرام

افزایش اعضای کانال تلگرام ، مهمترین دغدغه صاحبان کانال در این شبکه اجتماعی موبایلی است.در این مطلب موثرترین روش های افزایش اعضای کانال تلگرام را به شما آموزش خواهیم داد. در ابتدا ذکر این نکته لازم به نظر می رسد که افزایش اعضای کانال تلگرام ( Telegram ) با روش های غیر معمول ...

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

نام محصول: مجموعه صفرتاصد راه اندازی کارگاه جوراب بافی تهیه کننده: دوران راهبی انتشار: وبسایت بچه‌های نساجی دانشگاه یزد فرمت محصول: کتاب الکترونیکی(PDF) + ویدئو MP4 قابل پخش در: موبایل، تبلت، کامپیوتر و ... مخاطب این بسته آموزشی: تمام افراد مبتدی که حداقل سرمایه ...

دانلود کتاب آموزش خوشنویسی با قلم و خودکار همراه

دانلود کتاب آموزش خوشنویسی با قلم و خودکار همراه

محتوای این مجموعه کامل آموزش خوشنویسی: 1- آموزش خوشنویسی با خودکار 2-سرمشق های خوشنویسی 3- آموزش خط تحریری 4-آداب خوش نویسی فايده اول خوشنويسی: كه روحي و دروني است ٬رويت خط زيبا موجب بهجت روحي و حظ معنوي مي شود و البته بهره معنوي خوشنويس مضاعف و مبتدا است و آثار و بركاتي ...

چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان

چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان

کتاب چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان کتاب چگونه هر شخصی را عاشق خود کنیم ارزان خیلی از وقت ها دوست داشته اید شخص و یا همسر خود را عشق خود نمایید. عاشق شدن به تمام معنا، طوری که هیچ کسی را به اندازه شما دوست نداشته باشد شما را کامل قبول ...

دانلود کتاب آموزش ساخت انواع کابینت مدرن MDF

دانلود کتاب آموزش ساخت انواع کابینت مدرن MDF

نوع فایل:PDF زبان:فارسی حجم فایل:18KB در چند دهه اخیر با توجه به افزایش رشد آپارتمان سازی ، تعداد متقاضیان ساخت کابینت نیز افزایش پیدا کرد و با توجه به تغییر ماهیت کابینت ها از فلزی به MDF و تمایل به تغییر مکرر دکوراسیون آشپزخانه از سوی خانواده ها ، کابینت سازی نیز در میان مشاغل ...

آموزش برنامه نویسی آردوینو

آموزش برنامه نویسی آردوینو

معرفی آردوینو : آردوینو یکی از معروف ترین platform های متن باز است که روی برد های خود از میکروکنترلر های AVR و ARM شرکت atmel استفاده کرده است . هدف اردوینو استفاده از مدار چاپی واحد بود که توانست باعث شود توزیع دهنگان این platform باهم به اشتراک گذاری کد ها و شماتیک پروژه ی ...

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

برای درآمدزایی فوق العاده، فقط توضیحات زیر را تا انتها بخوانید. ما درآمد شما را تضمین می کنیم. واقعا ده میلیون تومن درآمد ماهیانه هیچ چیز خاصی نیست. اینقد واسه خودتون بزرگ و دست نیافتنیش نکنین دوستان من، اگه به ضمیرناخودآگاه خودتون القا کردین که اون بزرگه و شما ...

تماس و پیامک ناشناس و رایگان با شماره

تماس و پیامک ناشناس و رایگان با شماره

برنامه تماس و ارسال پیام رایگان به دیگران با شماره ناشناس به صورت کاملا رایگان بدون نیاز به روت به وسیله این برنامه میتوانید با شماره دلخواه خود به دیگران زنگ بزنید. یعنی زمانی که شما با دیگران تماس می گیرید شماره دلخواهی که شما در برنامه وارد کرده اید برای شخصی که ...

کسب و کار اینترنتی در منزل

کسب و کار اینترنتی در منزل

کسب درآمد میلیونی اینترنتی و تضمینی در منزل جدید ترین و مطمئن ترین روش کسب درآمد در سال 1394 تعهد و ضمانت ما : در عرض فقط یک ساعت اول کسب درآمد نمایید بعد از درآمد آن این مجموعه را خریداری نمایید می دانیم همه ما از مطالب تبلیغاتی و الکی که در مورد کسب و کار اینترنتی است خسته ...

اینترنت رایگان همراه اول و ایرانسل !!!!!

اینترنت رایگان همراه اول و ایرانسل !!!!!

vipbike.ir توجه توجه روش هایی که کاملا قانونی هستند اما جایی آن ها را پیدا نمیکیند این روش ها بسیار ساده و کاربردی هستند و تنها با طی مراحلی ساده شما می توانید در کم تر از دو دقیقه حداقل ۱ گیگ اینترنت رایگان همراه اول و ۱۴ گیگ اینترنت رایگان ایرانسل دریافت ...

ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps

ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps

- ردیاب شماره موبایل افراد رو نقشه بدن نیاز به Gps ردیابی و کنترل از از راه دور ، با وارد کردن شماره موبایل نرم افزار ردیاب شماره موبایل کاملا ایرانی و فارسی بدون نیاز به فعال بودن GPS گوشی شما و طرف مقابل با استفاده از این نرم افزار ردیاب شماره موبایل فرزندان و افراد ...

اپلیکیشن سامانه مخابرات همراه

اپلیکیشن سامانه مخابرات همراه

اپلیکیشن فوق العاده و کم یاب سامانه مخابرات با امکانات زیر که گویای محتواست قابلیت استعلام شماره موبایل قابلیت کشف مزاحم تلفنی قابلیت دریافت ریز مکالمات مشترکین تلفن همراه مشترکین حقوقی مشترکین تلفن ثابت پیش شماره ها ...

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

مجموعه -صفر تا صد راه اندازی کارگاه جوراب

نام محصول: مجموعه صفرتاصد راه اندازی کارگاه جوراب بافی تهیه کننده: دوران راهبی انتشار: وبسایت بچه‌های نساجی دانشگاه یزد فرمت محصول: کتاب الکترونیکی(PDF) + ویدئو MP4 قابل پخش در: موبایل، تبلت، کامپیوتر و ... مخاطب این بسته آموزشی: تمام افراد مبتدی که حداقل سرمایه 5 میلیونی ...

آموزش کسب درآمد از اینترنت

آموزش کسب درآمد از اینترنت

آیا می دانید؟ یک راز مهم در مورد سایت های کسب درآمد از اینترنت که ممکن است ندانید. می دانید چرا سایت های مختلفی که دیده اید نتوانسته اند به شما کمک کنند کسب درآمد کنید؟حقیقت این است که اکثر این سایت های آموزشی برای کسب درآمد در اینترنت توسط ...

نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی

نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی

شاه نعمت‌الله ولی نسخه خطی اشعار و پیشگویی های شاه نعمت الله ولی پر فروشترین کتاب نسخه خطی با بیش از 2000000 فروش تا کنون به دليل استقبال بي نظيز شما كاربران گرامي نسخه خطي فوق فقط تا پايان اسفند ماه با 20% تخفيف به فروش مي رسد و بعد از آن به قیمت ...

کسب درآمد 650میلیون تومانی در یک روز کاملا تست

کسب درآمد 650میلیون تومانی در یک روز کاملا تست

این روزها با توجه به شرایط نامناسب اقتصادی کشور، کسب درآمد برای خیلی از افراد جامعه بسیار دشوار است. بسیاری از افراد به امید اینکه در آینده بتوانند یک شغل کارمندی داشته باشند به سختی درس می خوانند و عده ای دیگر که نتوانند درس بخوانند نیز راه های دیگری را انتخاب می کنند. ...

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی

رساله کارشناسی ارشد معماری با عنوان «طراحی مجموعه مسکونی با رویکرد ارتقاء تعاملات اجتماعی» (فایل word قابل ویرایش) این پروژه توسط گروه معماری تلار تهیه شده است. از این بابت مشابه آن در وب وجود ندارد. رساله در 157 صفحه تنظمیم شده و دارای 77 منبع است. متن مطابق ...

نرم افزار افزایش بازدید سایت و وبلاگ

نرم افزار افزایش بازدید سایت و وبلاگ

▼ توجه توجه ▼ شما می توانید این نرم افزار را به صورت رایگان از سایت ما دانلود نمایید: app.alosite.net نرم افزار افزایش بازدید سایت نرم افزاری است جهت بالا بردن بازدید سایت یا وبلاگ با ایپی های متفاوت شما میتوانید به جای خرید بازدید از سایت ها از نرم افزار بازدید استفاده کنید ...

کتاب « الفبای جامع ثروت و ثروتمندشدن » برای

کتاب « الفبای جامع ثروت و ثروتمندشدن » برای

قوانین ثروتمند شدن چیست؟ ذهن ثروتمندان چگونه کار می کند؟ وجود ثروت ساز چگونه وجودی است؟ چرا بعضی افراد با اینکه سخت کار می کنند هیچ وقت پولدار نمیشوند؟ ذهن فقرا با ذهن ثروتمندان چه تفاوتی دارد؟ نوع مشاغل ثروتمند شدن شما کدام است؟ چرا اکثر مردم از پیشرفت و بهبود ...

سوال عملی ICDL 2 همراه با جواب - ( سری اول )

سوال عملی ICDL 2 همراه با جواب - ( سری اول )

سوالات عملی ICDL2 همراه با جواب (ویندوز - اینترنت و ایمیل ) تعداد فایل : 7 نوع فایل : Pdf ...

آموزش تله کینزی در دو روز

آموزش تله کینزی در دو روز

فقط در 2 روز...! با سلام. در این کتاب آموزش کامل تله کینزی را بصورت خیلی ساده و روان در اختیار شما قرار دادیم که هرکسی حتی در مبتدی ترین سطح میتواند تله کینزی را در کمترین زمان ممکن یاد بگیرد. آموزش هایی که داده شده همراه با تصویر میباشند و باعث یاد گیری بهتر شما عزیزان ...

خلاصه کتاب وسؤالات تستي کتاب تفسیر قرآن کریم -

خلاصه کتاب وسؤالات تستي کتاب تفسیر قرآن کریم -

مجموعه سؤالات تستي كتاب تفسیر قرآن کریم (آیات برگزیده) (ويراست دوم، نشر معارف) مشتمل بر 600 سؤال. 2 جزوه و خلاصه درس (تفسیر قرآن کریم(آیات برگزیده) فایل pdfکتاب حجم فایل:20kb گردآورنده این فایل وب سایت نسیم بوک ...

دانلود فیلم های آموزش رانندگی با ماشین

دانلود فیلم های آموزش رانندگی با ماشین

آموزش رانندگي به زبان فارسي آموزشي كاملا فارسي و صد در صد اورجينال آيا مي خواهيد تمام فوت و فن رانندگي را به طور كامل بدانيد؟ آيا مخواهيد تنها با يكبار امتحان رانندگي قبول شويد؟ آيا چندين بار تست رانندگي داده و قبول نشده ايد؟ بهترين روش آموزش رانندگي در منزل ...


مطالب تصادفی

  • استفاده از نشاسته اصلاح شده هیدروکسی پروپیل دی استارچ فسفات به عنوان جایگزین روغن در سس مایونز  ....
  • استفاده از عصاره برگ زیتون به جای آنتی اکسیدان ها و نگهدارنده های سنتزی در سس مایونز و ارزیابی تغییرات فیزیکوشیمیایی .....
  • استخراج لیکوپن از ضایعات گوجه فرنگی.....
  • استخراج پلی ساکارید از برگ گیاه هفت کول و بررسی فعالیت ضد اکسایشی و ضد میکروبی آن....
  • استخراج پروتئین از کنجاله آفتابگردان و بررسی ویژگی‌های عملکردی آن....

بندرعباس

فروشگاه فایل های دیجیتالی کمیاب